Picasso revisited - 1 -

 Midden februari bezocht ik na vele jaren nog eens het Picasso Museum in Parijs. Het is altijd weer verwonderlijk hoe deze man een onstuitbare scheppingsdrift had die hem altijd weer deed zoeken om met verschillende vormen en materialen uitdrukking te geven aan diverse menselijke emoties. Natuurlijk ook altijd weer de liefde tussen man en vrouw en het vrouwelijke lichaam.

Zoals dit schilderij uit 1919 met als titel  'Les amoureux' (de verliefden of geliefden) : een dansend paar dat met de benen zwaait (je hoort net niet de opzwepende muziek) en wier lichamen als het ware rondslingeren en kranten vertrappen (en zo als het ware de wrede rauwe wereld buitensluiten). De kubistische stijl zorgt voor gefragmenteerde figuren, die daardoor ook in hun kwetsbaarheid getoond worden. Dit zou je ook kunnen interpreteren als het onvermogen om de geliefde andere helemaal te kunnen (be)grijpen.  In de rechterbovenhoek vermeldt Picasso zijn voorganger Eduard Manet, die ook een aantal koppeltjes heeft geschilderd, en waarvan wij weten dat Picasso een grote bewondering voor hem koesterde.

(Picasso : Les amoureux 1919 - eigen foto)

En uit 1970 nog een verliefd paar, met terug het thema muziek. Het is een werk dat op één dag is gemaakt, nl. 27 oktober 1970, "Nu couché et homme jouant de la guitare". De ogen van de beide figuren zijn prominent aanwezig, zoals verliefde mensen in elkaars ogen kunnen verdrinken. 

(Picasso : Nu couché et homme jouant de la guitare 27.10.1970- eigen foto)

Philip Guston te gast bij Picasso in Parijs - 5 -

 De Amerikaanse artiest Philip Guston (1913-1980) was te gast bij het Picasso Museum in Parijs tot begin maart. Daar ontdekte ik hoe deze man een eigen parcours heeft afgelegd en een heel eigen beeldende taal ontwikkelde. Naast tekeningen, schilderijen en litho's maakte hij ook een aantal muurschilderijen. In Parijs waren er enkele ontwerpen voor zo'n 'murals' te zien.

Hij ontwierp een reeks 'murals' voor een gebouw van de federale overheid in Washington DC onder de titel 'Reconstruction and the Welbeing of the Family". 

(twee ontwerpen voor muurschilderingen ca. 1940 - eigen foto's)

Hiermee eindig ik mijn 'rondleiding' in de wereld van Philip Guston.

Philip Guston te gast bij Picasso in Parijs - 4 -

 In het Picasso Museum in Parijs was er tot begin maart een tentoonstelling van de Amerikaanse artiest Philip Guston (1913-1980).

In de eerste ruimte hangen ze broederlijk naast elkaar met allebei een 'kunstenaar in zijn atelier'.

(links Picasso en rechts Guston - eigen foto)

Wanneer Guston in de jaren 1960 terug figuratief begint te schilderen, is dit meestal op grote formaten. Hij herneemt vaak thema's die hij in zijn beginjaren ook had gemaakt. Zo had hij in de begin jaren 1940 al werken gemaakt rond het geweld van straatbendes in New York. Die bendes gebruikten vuilnisbakdeksels als schilden en gebruikten wat ze onderweg vonden als aanvalswapens zoals blikken, glazen flessen, stenen, ... In de jaren zeventig werd Guston getroffen door de toenemende agressiviteit in de samenleving en in de grote wereld met oorlogen zoals in Vietnam. Hij schildert in 1977 "The Street" (175 x 281 cm) met een reeks armen en handen die vuilnisbakdeksels vasthouden en de tegenstanders liggen overhoop, je ziet enkel benen en voetzolen. Heel in de diepte naderen enkele spinnen, die in de Griekse Odysea de behoeders zijn van de tijd en zorgen dat geen enkel oorlogsslachtoffer wordt vergeten.

Zo ontdekte ik dat de schijnbaar cartooneske schilderijen niet alleen goed geschilderd waren, maar ook heel doordacht werden gecomponeerd met referenties naar de (kunst)geschiedenis.

(Guston : The Street 1977 - eigen foto)

Philip Guston te gast bij Picasso in Parijs - 3 -

 De Amerikaanse schilder Philip Guston (1913-1980) was een leergierige student die zich verdiepte in 'oude' (Michelangelo, Giotto, Piero della Francesca) en 'nieuwe' meesters (Picasso, de Chirico) en als 17-jarige probeerde hij deze invloeden samen te brengen in zijn "Moeder en kind". Een groot en indrukwekkend werk voor zo'n jonge kerel. Dit is mij duidelijk geworden in de tentoonstelling 'L'ironie de l'histoire' die te zien was in het Parijse Picassomuseum.

(Philip Guston : Mother and Child 1930 - eigen foto)

En hier een neo-classistisch werk van Picasso uit 1921 met eenzelfde thema.

(Picasso : Moeder en kind 1921 - ©artchive)

In 1937 wordt in Spanje het Baskische stadje Guernica aangevallen door Duitse bommenwerpers. Deze aanval maakte op vele artiesten een enorme indruk. Picasso schilderde zijn immense versie van het gebeuren, maar ook Guston schilderde een eigen versie, waarin ook duidelijk de invloeden van Italiaanse meesters uit de 16e eeuw terug te vinden zijn in de vorm (een tondo) , het kleurgebruik en de sterke perspectief werking.

(Guston : The Bombardement 1937 - eigen foto)

Philip Guston te gast bij Picasso in Parijs - 2 -

 Een van de laatste weken van de expo 'L'ironie de l'histoire' bezocht ik deze in het Picasso museum in Parijs. Naast uitdrukkelijk politiek geïnspireerde werken (zie Nixon papers vorig bericht) zijn er vooral figuratieve schilderijen te zien, eerst groot van formaat maar door zijn zwakkere gezondheid in zijn laatste levensjaar kleinere doeken. In januari 1979 werd Guston geveld door een zwaar hartinfarct. Daardoor werd hij gedwongen zich te beperken tot kleine formaten, vaak acryl op papier. Hij schilderde in zijn volgende en laatste anderhalve levensjaar vaak geïsoleerde voorwerpen die tegelijk heel alledaags, onmiddellijk leesbaar lijken én door hun cartooneske uitwerking vervreemdend overkomen. Schoenen, ladders, (rugby)ballen, televisietoestellen, hamburgers en toasts, kookketels... ze vormen het thema in die reeks laatste werken. Ze blijven bij de toeschouwer wrijven : goed geschilderd in de vooral rode, grijze en zwarte tinten die typisch Guston zijn maar met  verwarrende beeldtaal. Dat maakt zijn werk net zo intrigerend.

(drie maal Philip Guston zonder titel 1979 - eigen foto's)

Philip Guston te gast bij Picasso in Parijs - 1 -

 Tijdens een bezoek aan Parijs midden februari stond ook de expositie in het musée Picasso op het programma met als gast de Amerikaanse schilder en karikaturist Philip Guston (1913-1980).

De tentoonstelling focuste op maatschappijkritisch werk van Picasso en Guston. Beide artiesten hebben politiek machtsmisbruik aan de kaak gesteld in hun werk in schilderijen en grafisch werk met vaak veel gevoel voor wrange humor. Deze thematentoonstelling kreeg als toepasselijke titel dan ook De ironie van de geschiedenis. Deze expo liep tot 1 maart...

Guston begon na de Tweede Wereldoorlog zijn kunstenaarschap onder de invloed van het abstract expressionisme met dominante figuren als Jackson Pollock, Willem De Kooning en anderen die vooral in New York actief waren. Maar in 1966 brak Guston met de abstractie en zijn figuratieve werken baadden in een cartooneske sfeer.

In de periode van president Nixon (1969-1974) schreef de Amerikaanse auteur Philip Roth in 1971 "Our Gang", een politieke satire op het beleid van Nixon met zijn machtshonger, graaizucht en kuiperijen. Guston reageerde op dit boek met een reeks van meer dan 80 tekeningen, de zogenaamde Nixon Papers. Uit die reeks waren er in Parijs tientallen te zien. De neus van Nixon en de zware bril van zijn rechterhand en buitenlandminister Henry Kissinger vormen de visuele rode draad doorheen deze tekeningen. 

We zien hieronder verwijzingen naar het privé-vakantie-domein van Nixon in Florida deels betaald door belastinggelden en maffiagelden, zijn toenaderingspolitiek tot communistisch China (in koude oorlogtijden!), de militaire wapensteun aan Israël tijdens Jom Kippoeroorlog in 1973 en de oorlog in Vietnam(de bamboe kar).

(eigen foto's)

 

Fondation Cartier is verhuisd - 4 -

 De veelzijdige en diverse collectie van de Fondation Cartier krijgt in het centrum van Parijs een nieuwe thuis. De vele facetten binnen deze verzameling hedendaagse kunst belichten wil ik niet. Na de vorige berichten hier nog een laatste keer even stilstaan. In de hedendaagse kunst bezinnen vele artiesten zich over hun plaats in en relatie met de kunstgeschiedenis.

De Chinese artiest Huang Yong Ping maakte een installatie bij de foto van een bijeenkomst van vooraanstaande Westerse artiesten in Basel 1985. We zien er onder anderen Beuys, Kiefer en Kounellis. Voor de foto zien we een tafel met banken en daarop stapels papieren en boeken, die echter even in een wasmachine zijn gepasseerd. De tot een papieren brij gereduceerde teksten van de eens zo toonaangevende kunstenaars stelt vragen over hun relevantie en invloed. 

(installatie van Huang Yong Ping - eigen foto) 

David Hammons op zijn beurt stelt vragen over de fascinatie voor etnische kunst uit Afrika. Wat voor mensen ter plekke meestal rituele voorwerpen zijn worden tot een vorm van fetisj gemaakt door Westerse kunstenaars. Zijn installatie met een ceremonieel masker dat afgeschermd is door metalen draden stelt vragen over de relatie tussen de Afrikaanse leefwereld en de Westerse kunstscène. 

(David Hammons : The Mask -  eigen foto)