Gerhard Richter in Parijs - 3 -

 Ik wil nog een laatste keer terugkomen op de net afgelopen grote expo in Parijs (Fondation Louis Vuitton) over de Duitse schilder Gerhard Richter (1932). In vorige berichten toonde ik zijn figuratieve en abstracte schilderijen. Nu wil ik even stilstaan bij twee van zijn reeksen.

Er is eerst een reeks van zes zeer grote abstracte schilderijen (290 x 290 cm. of 300 x 300 cm)waarin de titel verwijst naar de inspiratiebron van de schilder, John Cage(1912-1992), gemaakt in 2006.  Deze werken tonen hoe de schilder er hard op gewerkt heeft, lagen toegevoegd en soms terug (gedeeltelijk) weer weggeveegd, spanningen opgebouwd tussen het horizontale en verticale, enz. Zoals een muziekstuk van Cage dat zoekt naar ritme en tonaliteit en tegelijk er probeert van los te komen, zo ook bieden de schilderijen van deze reeks een visuele zoektocht naar ritmes, structuren, tonen, dissonanten en harmonieën. 

(Gerhard Richter : uit de reeks Cage doek 2 en 3 - foto : Marc Deconinck)

Een andere reeks, waarmee de tentoonstelling in Parijs afsluit is de zwaar beladen reeks Birkenau. Deze reeks bestaat uit vier schilderijen van 260 x 200 cm. en zijn ontstaan in 2014, vanuit de confrontatie van de schilder met een aantal foto's gemaakt door gevangenen in het nazi concentratiekamp van Auschwitz-Birkenau. Het is een ultieme poging voor de Duitse Richter om deze zwarte pagina  uit de Duitse geschiedenis een plaats te geven. Het zijn vier grote werken die samen horen en die in hun samenhang moeten gezien worden. Richter vertrok van vier foto's die clandestien werden gemaakt in dat kamp. Hij schilderde deze op vier grote doeken, maar deze heeft hij overschilderd met grijze, donkere kleuren en daarover heen een aantal prominente rode vlakken in de eerste twee doeken en 'aangevuld' met groene vlakken in de laatste twee doeken. De gruwel van de kampen kon voor Richter  enkel in abstracte werken worden aangegeven. 

(Gerhard Richter : Birkenau 1 en 2 - eigen foto)

(Gerhard Richter : Birkenau 4 - eigen foto)

Gerhard Richter in Parijs - 2 -

 In zijn zoektocht als kunstenaar heeft Gerhard Richter (1932) ook gezocht om weg te komen van de figuratie. Zoals vele andere schilders zijn de eerste stappen op de weg van de abstractie nog zeer gebonden door het figuratieve. Een werk van Titiaan (De boodschap van de engel), dat hij zag in Venetië tijdens zijn deelname aan de biënnale,  wordt in de jaren 1970-1975 de aanzet tot abstrahering. 

(Titiaan : Annunciatie 1535 - ©Wikipedia)

(Gerard Richter : Verkündigung nach Tizian 1973 - eigen foto)

(Gerhard Richter : Verkündigung nach Tizian 1973 - eigen foto)

En zo vindt hij hoe abstracte doeken er voor hem moeten uitzien, met heel vaak felle kleuren en krachtige bewegingen op groot formaat. Deze getuigen van een grote vitaliteit van een man die in het midden van zijn/het leven staat.

(zicht op twee 'Abstrakes Bilder' - eigen foto)

Gerhard Richter in Parijs - 1 -

 In deze dagen loopt de grote overzichtstentoonstelling van Gerhard Richter ten einde in de fondation Louis Vuitton (Parijs). Het is een grote expo geworden die heel de artistieke productie van deze veelzijdige kunstenaar op een overzichtelijke manier voorstelde. De schilder bleef heel zijn lange leven lang figuratief schilderen vertrekkend van foto's. Typisch in zijn figuratieve doeken is hoe hij een vervreemdend effect creëert door de verf open te wrijven of de contouren zo zacht te maken dat persoon of voorwerp a.h.w. overvloeien in de achtergrond. Zo komt hij ook los van zijn startbeeld, de foto. 

(eigen foto)

Soms vormen zijn doeken een commentaar op de situatie in Duitsland en in de wereld. Maar hij reageert niet onmiddellijk... Hij heeft jaren nodig eer hij bijzondere ingrijpende historische gebeurtenissen (vb. de kampen van Wereldoorlog II, de aanslagen door de Rote Armee Fraktion met Ulrike Meinhof of de aanslagen op de Twin Towers in New York) omvormt tot kunst.

(Richter : September (2005) - eigen foto)

Het laatste konijn - 4 -

 De Nederlandse dichter Frans Kuipers (1942) debuteerde in de jaren 1960 maar blijft nog altijd schrijven.

In het allerlaatste Het Liegend Konijn (oktober 2025) zijn er nog een aantal verse verzen van hem opgenomen.

Daarbij las ik op blz. 124 dit korte vers...

(Frans Kuipers ©Tzum)

Kijker,

   nooit komt er aan het worden van wolken een einde;

als ik klaproos en boterbloem goed heb gelezen:

   de zon is nog altijd met de schepping bezig

Een gunstige wind in Roeselare - 4 -

 Met nog een laatste bericht wil ik aandacht schenken aan de bijzondere (en gratis) tentoonstelling Anemochorie, nog tot 22 maart in Roeselare. Nu stappen we even het vroegere postgebouw binnen, Ter Posterie.

Twee werken met een hoog conceptueel gehalte trokken mijn aandacht. Vooral het werk van de Roeselaarse kunstenaar Floris Boccanegra (1988) spreekt voor zichzelf. We zien in een kader de tekst van de Amerikaanse grondwet (We the people...) maar onderin de kader is een rat het document aan het oppeuzelen. De titel van het werk is ook klaar : Erosion. De artiest toont het met dit eenvoudig maar krachtig beeld: democratie verdwijnt niet plots, ze erodeert langzaam, beetje bij beetje worden rechten en normen uitgehold en verzwakt. Wij, mensen, wennen stap voor stap aan het verzwakken van de instellingen. En opeens schrikken we op : wat is er gebeurd?

(eigen foto - Floris Bocanegra : Erosion)

Op een satirische manier brengen het kunstenaarsduo Libia Castro (1970) en Olafur Olafsson (1973) onze hypocrisie aan het licht als het gaat over mensenrechten en hoe wij in verschillende situaties telkens anders deze rechten al dan niet uit de kast halen. Hun commentaar op de mensenrechten kreeg als titel : Gedeeltelijke verklaring van de Menselijke Onrechten. De reeks teksten met recht op... zijn vervangen door 'onrechten'. Eerst lach je even als bezoeker, maar dan begint het toch ongemakkelijk te voelen.

(eigen foto's )

Nog een ander werk in Ter Posterie toont ook weer de dubbelzinnigheid van stellingen en uitspraken. Het hoofddoekendebat wordt in een kleurrijke video van Nezaket Ekici (Turkije, 1970) beeldrijk aangekaart. In de video Gravity wikkelt een vrouw 25 verschillende sluiers rond haar gezicht, telkens op een andere manier. De creatieve manier om met de foulards om te gaan is mooi om zien. Vanuit het witte West-Europese denkkader komen dan vragen op over persoonlijke vrijheid en vrouwenrechten. Of is het juist een pleidooi voor het recht om zelf te kiezen? En in het programmaboekje maken ze ook de link naar de technologieën die via gezichtsherkenning ons volgen. Ons tonen of ons verbergen??? 

(eigen foto : Nezaket Ekici Gravity still uit video)

Met deze berichten blaas ik enkele mooie en inspirerende beelden naar je toe. Aan jij om verder op ontdekking te gaan. Het loont de moeite.

Een gunstige wind in Roeselare - 3 -

 Nog tot 22 maart (woe-zon 14u-18u) kan je op meerdere locaties in Roeselare de gratis tentoonstelling zien "Anemochorie".

Een mooie, niet zo grote locatie is het huis Wyckhuyse. Daar zijn meerdere intrigerende werken te zien waarin emotie en intelligentie mooi samengaan.

In het werk van de Kortrijkse artiest Jonas Vansteenkiste (1984) zijn huizen een rode draad. Zijn fascinatie voor architectuur krijgt bijzonder vorm in het werk 'House of leaves'. Dit is ook de titel van een boek van Danielewski uit 2000, een experimentele roman over een huis dat aan de binnenkant groter is dan aan de buitenkant met een doolhof aan gangen en kamers. Vansteenkiste heeft twee maquettes gemaakt van het huis, een buitenkant en een binnenkant, die is opgebouwd uit versneden tekstregels van het boek. 

(eigen foto - Jonas Vansteenkiste : House of leaves)

Even verder is er video te zien van de Spaanse kunstenaar Mateo Mate (1964), samengesteld uit korte fragmentjes uit Hollywood-producties. De titel van deze video van 6'20" is: "Nacionalismo doméstico". Deze titel brengt, zoals ook de video, twee elementen samen. Enerzijds een element van politiek en maatschappelijke evenementen nl. scenes die (de voorbereiding tot) een gevecht verbeelden en anderzijds worden we binnengeleid in de huiselijkheid met het klaarmaken en verorberen van een maaltijd. In de uitdrukking 'je kan geen omelet maken zonder eieren te breken' komen deze elementen ook samen want politici verschuilen zich daarachter om menselijke en/of materiële schade van ingrepen of oorlogen te vergoelijken. Nationalisme leidt tot oorlogen, maar ook in de keuken kan politiek meespelen. Bepaalde gerechten horen bij een bepaalde volksgroep of keuzes voor bvb vegetarisch of veganistisch eten kunnen ingegeven zijn door een bepaalde visie op de samenleving. De knappe montage van beelden in deze video blijven gemakkelijk hangen en prikkelen de gedachten.

(eigen foto's - twee stills uit : Mateo Maté : Nacionalismo doméstica)

Een gunstige wind in Roeselare - 2 -

 Nog tot 22 maart kan je je laten meevoeren met een gunstige wind die waait doorheen zeven locaties in Roeselare. Gedreven door Anemochorie kom je zo in de Augustijnenkerk, vroegere kerk van het Klein-Seminarie waar onder anderen Guido Gezelle les heeft gegeven. Daar hangt een groot barok schilderij met de vier evangelisten, een kopie van een werk van Rubens. Het originele hangt volgens Wikipedia in de John and Mable Ringling Museum of Art in Sarasota (Florida, USA). Op een grote barokke lezenaar onder deze Rubenskopie kan je de ets 'Neverland' zien van Paula Rego (1935-2022) uit haar Peter Pan-suite.

(eigen foto : boven kopie Rubens De vier evangelisten, onder op lezenaar: Paula Rego)

(eigen foto : Paula Rego : 'Neverland')

Enkele bijzondere sculpturen zijn ook te zien in deze kerk met onder anderen werken van de in Poperinge geboren Geerke Sticker (1993) 'Lucky Nut' en 'Totem' van Sven Verhaeghe (1974) en van de Roeselaarse kunstenaars Klaas Rommelaere (1986) 'Hereditary' en van Isidoor Goddeeris (1953) 'Il Ponte'.

(eigen foto - Isidoor Goddeerig : Il Ponte)

Deze en nog meer werken dialogeren met het gebouw en met elkaar en inspireren bezoekers om verwonderd te blijven.

*link met info over Rubenswerk : https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Painting_of_tapestry_for_the_Convent_of_Las_Descalzas_Reales,_workshop_of_Peter_Paul_Rubens,_c._1625,_oil_on_canvas_-_John_and_Mable_Ringling_Museum_of_Art_-_Sarasota,_FL_-_DSC00500.jpg