De wereld Alzeimer Dag is 21 september en in het VRT journaal kwam dit item aanbod met een filmpje van een vrouw die haar jongdemente man begeleidt. Daarna een lang verhaal over hoe groot de maatschappelijke kost is van deze ziekte : 7 miljard euro per jaar, waarvan ongeveer 2,9 miljard door de mantelzorg en dit voor ongeveer 214.700 mensen met dementie.
Al die cijfers geven mij een dubbel gevoel: er is aandacht voor deze ontmenselijkende ziekte maar tegelijk wil men klagen dat die mensen zoveel kosten en niets bijbrengen aan de samenleving. Eerlijk is eerlijk: dat is niet met zoveel woorden gezegd, maar bij die dagdagelijkse besparingstrom voelt het niet goed bij mij dat het accent bijna uitsluitend ligt op de kosten.
Daarbij komt dat de zieke zelf erbij zit en schijnbaar alles passief ondergaat. Jonge kunstenaars hebben evenwel getoond hoe muziek, dans en aanraking momenten van verbondenheid kan creëren tussen de persoon met alzheimer en de bezoeker of verzorgende.
Ook een indrukwekkend gedicht van Joke van Leeuwen, dat ik las op de Plintpoëziekalender van dit jaar op 22 september, helpt om toch even de persoon met dementie een stem te proberen geven.
Te leven en dat leven te vergeten
met zijn gedonderjaag en doe-maar-dik
voorgoed verstrikt geraakt in eigen ik
en toch weer kleren aan en toch weer eten.
En in het hoofd een weggedreven weten
en in de ogen die verdwaalde blik
van vaag verbazen, van onvaste schrik
om wie er op bezoek zijn, hoe die heten.
Zij die hun namen kennen schuiven aan
en zitten daar van levenslust te blaken.
De zinnen die op de repeatknop staan
proberen ze welwillend af te maken.
Een kus voordat ze weer naar buiten gaan.
Zo vluchtig even een bestaan aanraken.
Dat laatste woord is vaak dé sleutel tot contact : aanraking en dat komt zo mooi als uitsmijter in dit gedicht dat je kan lezen en herlezen en nog eens herlezen omdat er altijd andere perspectieflijnen zijn en andere lagen tussen en onder de woorden en zinnen.
Een belangrijke aanvulling en in zekere zin zelfs correctie op al die cijfers die alles én tegelijk niets zeggen over wat dementie is.
