zaterdag 21 november 2026

Donkerte troef bij Spilliaert - 2 -

 Nog tot 19 maart kan je in de Brusselse Villa Empain een tentoonstelling bezoeken rond en met het werk van de Oostendse schilder Léon Spilliaert (1881-1946). In een vorig bericht concentreerde ik mij op de werken van Spilliaert zelf, nu wil ik stilstaan bij de werken van andere kunstenaars die rond de donkere Spilliaert werden verzameld.
De werken van de andere artiesten dialogeren met Spilliaert meestal over gelijklopende onderwerpen (marines, interieurs, Oostende, portretten), maar soms is het ook de sfeerschepping en het kleurenpalet die voor verbinding zorgen. Veel bekend volk is rond Spilliaert verzameld met meestal ook goed werk. We zien er Luc Tuymans, Theo Van Rijsselberghe, James Ensor, Michaël Borremans, Constant Permeke en nog vele anderen.
Hier enkele voorbeelden.
(Buste van Ensor door Rik Wouters en op achtergrond marine van Constant Permeke - eigen foto)

(Theo Van Rysselberghe : Marine Cap Gris Nez - eigen foto)

En aansluitend bij de spiegels én de 'donkere' thema's  die vaak een belangrijk element zijn in de werken van Léon Spilliaert past de installatie van Arina van Dievoet Selene III. De titel van het werk verwijst naar een figuur uit de vampierenfilm Underworld. De spiegel in de installatie doet dan denken aan de spiegels in vele interieurschilderijen en portretten van Spilliaert.
(Ariana van Dievoet : Selene III - eigen foto)

 Deze tentoonstelling was voor mij een boeiende herontdekking van Spilliaert en een wandeling doorheen zijn wereld van mysterie, zee en Oostende. De geestesgenoten hier rond Spilliaert verzameld intensifieerden deze tocht. 

donderdag 19 november 2026

Donkerte troef bij Spilliaert - 1 -

 

De Brusselse Villa Empain is de vaste tentoonstellingsruimte van de Boghossian Stichting. Daar is er tot 19 maart een tentoonstelling rond het werk van Léon Spilliaert (1881-1946). Ik schrijf 'rond' het werk van, omdat er ook andere artiesten te zien zijn die op de een of andere manier met bepaalde werken in dialoog gaan met Spilliaert. 

De 'donkere' Spilliaert is dan ook ruim vertegenwoordigd met grafisch werk en met schilderijen. In de kleine ruimtes van de Villa Empain komen de intieme maar ook vaak beklemmende en bevreemdende sfeer van de werken van Spilliaert mooi tot hun recht, ook al zijn sommige werken niet zo goed belicht.

Deze tentoonstelling toont ook dat niet alle werken eenzelfde kwaliteit hebben, maar de naam Spilliaert maakt alles 'goed'.
De affiche toont een zelfportret en in de expo hangen er meerdere. Een zelfportret is altijd ergens gemakkelijk want een bereikbaar model maar tegelijk heel moeilijk want het toont in het beste geval de binnenkant van de artiest.
(drie maal Spilliaert - eigen foto)

Als geboren Oostendenaar is de zee en het strand nooit ver weg in het oeuvre van Spilliaert, dus hier ook niet. Doorheen de verschillende zeezichten kunnen we zijn artistieke evolutie ontdekken. Ook al komt er meer kleur in de werken vanaf de jaren 1920, toch blijft de atmosfeer best wel 'donker'. Hier twee marines met een tussentijd van twintig jaar geschilderd.

(Spilliaert : Marine met vissersbootjes 1904 - eigen foto)


(Spilliaert : Marine 1924 - eigen foto)


dinsdag 17 november 2026

LUMA exposities

(eigen foto)
 Tijdens mijn bezoek aan de LUMA site in Arles waren er meerdere tentoonstellingen te bezoeken.
Naast een expo van Zaha Hadid, een met foto's van Stan Douglas, een over 100 jaar Cahiers d'Art en nog andere, was er ook een tentoonstelling met werken van Gerhard Richter.


Duizendpoot Richter maakt al heel zijn leven lang vele foto's en een deel van deze foto's werden onderwerp van een bijzondere bewerking in zijn zoektocht om beelden te maken en te manipuleren. Hij overschilderde foto's waardoor er een nieuw kunstwerk ontstond.
Hieronder een zo'n foto en een overzicht van de zaal waarin ze werden gepresenteerd.

(eigen foto's)


zondag 15 november 2026

LUMA Arles interieur

 Bij het binnenkomen in de LUMA-toren in Arles wordt onmiddellijk de aandacht getrokken door een grote centrale trappengeheel (dubbele helix), die als het ware de ruggengraat vormt van de toren. 
Geen enkele foto kan de ervaring weergeven, maar laat mij hier toch een suggestie geven...

(LUMA toren binnen - eigen foto's)


vrijdag 13 november 2026

LUMA in Arles

 
(eigen foto : LUMA Arles)
Kunstliefhebbers kennen de Zuid-Franse stad Arles vooral als de stad waar Vincent van Gogh enkele jaren heeft gewoond en gewerkt. Maar sedert 2021 is Arles niet alleen de stad met een groots Romeins verleden en de stad van van Gogh, maar ook de stad met de spectaculaire en creatieve site LUMA. 

Dit project werd op de rails gezet door Maja Hoffmann (1956), een Zwitserse miljardair, kunstverzamelaar en kunstmecenas en ze huurde voor de realisatie van haar droom de architect Frank Gehry (1929-2025). Centraal op de site in Arles staat de LUMA-toren, waarin tentoonstellingen worden georganiseerd rond hedendaagse kunst. Toen ik begin oktober deze locatie mocht ontdekken, was er een tentoonstelling Gerard Richter met een reeks overschilderde foto's, waarover meer in een volgend bericht.
De toren met zijn 56 meter en 12 verdiepingen is een merkteken in de regio. Vanop de 9e verdieping is er een panoramisch zicht over de regio. De toren is vrij toegankelijk, behalve de feitelijke expositieruimtes waar hedendaagse kunst, fotografie en design wordt getoond. Spektakel binnen én buiten. 
(LUMA panoramisch zicht vanuit de toren
 - eigen foto )

(LUMA 9e verdieping eigen foto)


woensdag 11 november 2026

Elf november

(eigen foto - Ver-Assebroek - november 2020)

 In 1918 werd vandaag de wapenstilstand getekend waardoor de Eerste Wereldoorlog werd stilgelegd. 
Bij deze gelegenheid een kort gedicht van de Italiaanse soldaat en schrijver Giuseppe Ungaretti (1888-1970), geschreven vijf maanden voor de wapenstilstand, in de loopgrachten van het bos van Courton op 15 juni 1918, waar hij vocht met Italiaanse vrijwilligers in aanloop naar de tweede slag aan de Marne.
Een heel kort vers, aanleunend bij het bekende thema van de herfst als seizoen van de menselijke vergankelijkheid, maar door zijn datering en titel wordt het zo aangrijpend.

SOLDATEN

We zijn als
in de herfst
aan de bomen
de bladeren

(vertaald door Salvatore Cantore,
uit : Buelens, Geert, Het lijf in slijk geplant. Gedichten uit de Eerste Wereldoorlog, uitg. Ambo/Manteau, Amsterdam/Antwerpen, 2008, blz. 533)

maandag 9 november 2026

De kleurlijn van de 20ste eeuw - 2 -

 Nog tot 7 maart 2027 is in het Ludwigmuseum in Keulen de expo te zien "Along the Color Line. Traces of a Transatlantic Modernism".
In een vorig bericht schetste ik in kort bestek de opzet. 
Doorheen de tentoonstelling zijn een aantal citaten te zien uit artikels van W.E.B.Du Bois die hij schreef tijdens een reis doorheen Europa en publiceerde in de Pittsburgh Courier in 1936.
En zie, daar komt zelfs het museum van Tervuren ter sprake.
(eigen foto)

We zagen in deze tentoonstelling vele Afro-Amerikaanse artiesten die op zoek gingen naar een eigen stem door Europese kunstenaars te bestuderen en zo zichzelf beter te begrijpen. Herbert Gentry (1919-2003) streed tijdens Wereldoorlog II in Noord-Afrika en Frankrijk. Daarna studeerde hij in Parijs en leefde als artiest in Parijs, Denemarken en Stockholm om uiteindelijk terug naar New York te gaan. Een schilderij uit 1967 vat als het ware zijn levensloop samen onder de titel 'Seeing-Meeting-Understanding'. Ook had het de titel van deze expositie kunnen zijn...
(Herbert Gentry : Seeing-Meeting-Understanding 1967 - eigen foto)