Sleutel tot een beter begrip

Doorheen de jaren daalt het besef in, 

voor de een vroeger, voor de ander later, 

(kasteelpoort Gaasbeek - eigen fot
mei 2016)

voor sommigen nooit, dat een mens toch uniek is 

ondanks alle bankgegevens, medische data en 

administratieve schema's die beweren 

iets gestandaardiseerd zinnigs mee te delen over iemand.

Hoe gewoon menselijk ook, elke mens is ook weer ongewoon. 

Het is zoals met welke bril je naar jezelf en je omgeving kijkt.

 

Het is zoals met welke sleutel je probeert 

toegang te krijgen tot jezelf en je omgeving. 

Willen begrijpen en tegelijk weten 

dat dit verlangen nooit helemaal zal ingevuld worden.

Dank zij een vriendschapsgift kwam dit gedicht tot mij 

en wil ik het nu delen met jij. 

De poëzie van de vriendschap op zijn mooist...

TOT BETER BEGRIP

Er is ook de lezer die wil begrijpen

wat er staat. Hij is de heuvel op gegaan

met in zijn hoofd een bos sleutels,

die hij een voor een in alle gaten wil steken

die nog moeten oplichten onder zijn blik.

Onder een eik gaat hij zitten, leest

urenlang, dieper en dieper. Alles klopt.

De zon schijnt, de bomen ruisen.

Tevreden dommelt hij in,

de sleutelbos stil in zijn dromende hoofd,

waarin iemand de heuvel op gaat,

een liedje fluitend.

Nu pas hoort hij het ook.

(uit: Ducal, Charles, Tijd voor vrede, Uitg. Atlas Contact, Amsterdam, 2025, blz. 46) 

Muziek van en voor wie we missen

 
Op één november 2012 werd op de begraafplaats van Deerlijk (West-Vlaanderen) het eerste "Reveil"-moment georganiseerd door enkele jonge mensen ter nagedachtenis aan een jonge muzikant en tegelijk voor 'vergeten gestorvenen'. Ondertussen worden op meer dan 150 kerkhoven in Vlaanderen op of rond 1 november troostconcerten gehouden. Een moment van warm samenzijn, verbonden met andere rouwenden en verbonden met geliefde overledenen. Muziek is vaak wat op onverwachte momenten de herinnering aan een beminde overledene tot leven wekt. Net dit jaar wordt muziek tot thema gekozen door Reveil voor hun troostconcerten en -initiatieven.

Zo ook beschrijft dichter Charles Ducal het belang van muziek bij herinneringen aan een overleden geliefde in zijn bundel uit 2025 "Tijd voor vrede" (uitg. Atlas Contact, blz. 68).

MEMORY

Uit de radio komt een lied mij in de ogen prikken,

een zo roekeloze terugkeer in de tijd

dat jij weer leeft en op je vagina mijn lippen

zich bewust worden van een zo groot geloof

in de kuisheid van dit overspel

op een versleten canapé dat het nu lijkt

of ik je daarom terug moet halen uit de dood,

en niet om alle klappen achteraf, de dronken auto

die je moedeloze lijf tegen een boom aansloeg

tot dit vergeten lied dat in mij zingen blijft

hooguit tot morgenvroeg, en dan verdwijnt,

verdwijnen moet.

Achilles M. Surinx (1941-2026)

 Net bij het ingaan van mijn vakantie vernam ik het overlijden van een 'mindere' dichter binnen de Nederlandstalige letteren, Achilles M. Surinx. Ik leerde hem kennen dank zij dichter Alain Delmotte die zich zeer gunstig uitliet over Surinx, zodat ik nieuwsgierig werd naar zijn werk. Bij Aleph Press verscheen in  2017 een soort verzameld werk onder de titel : Wat het voorstelt. Gedichten 1989-2017.

Ik ontdekte zo deze dichter van het 'gewone' die met afgemeten, pretentieloze gedichten zijn licht liet schijnen over lief en leed en over wat hem boeide in onze wereld.

Als afscheidsgroet een vers uit die bundel (blz. 107).

(Achilles W. Surinx - ©KW.be)

ACHTER DE WOLKEN

Achter de wolken,

boven de wolken

daar is,

ik weet niet wat daar is.

Als jij daar woonde,

zou ik je zoeken,

zou ik je vinden.

Je wandelde de melkweg

langs en praatte

met de verste sterren.

Je raakte ademloos

en zweeg verbluft.

Voorbij de laatste ster

liep je verloren.

Niemand kwam je tegen.

Je verdween.

Oktober

 Taal maakt soms rare kronkels. Neem nu onze namen

voor de maanden van het jaar. De laatste vier maanden

van onze jaarindeling, dus de 9e, 10e, 11e en 12e maand,

hebben als naam september (denk aan het Franse getal sept = 7),

oktober (in de muziek is een octet een muziekensemble van acht

muziekinstrumenten), november (in de katholieke kerk wordt voor

een feestdag soms een 'noveen' gebeden, negen dagen lang een

speciaal gebed in verband met het naderende feest) en december

(ons decimaal getallenstelsel is gebaseerd op het getal tien - decem

in het Latijn). 

Over de tiende (of achtste?) maand van het jaar schreef

dichter Jan Vanmeenen een kort vers in zijn bundel De zee is een zij

(uitg. p, Leuven, 2019, blz. 60).

OKTOBER

De kruinen hebben wilde kleuren.

Een boot ligt te sproeten van roest.

Dringend houdt het stilaan voor bekeken.

Slechts lichter beweging.

Er is de rust van het weten, het verzadigde

mos, de zalige stilte, het ontbladerde bos.

wie met ze meezwijgt, laat z'n lichaam los.

(Magdalenapark Kortrijk 28 oktober 2021 - foto : Marc Deconinck)

Even pauze

 Enkele weken geleden bezocht ik het Lijsternest (Ingooigem) waar de naturalistische schrijver Stijn Streuvels woonde en werkte

van 1905 tot aan zijn dood in 1969.

In een vitrinekast zag ik een bril rustend op een uitgave van wat hijzelf

beschouwde als zijn meesterwerk "Het leven en de dood in de ast".

(eigen foto)

In de inkomhal hangen een pet en hoed naast het touw van het huisklokje die steevast om 12u 's middags werd geluid.

(eigen foto)

Met deze twee 'stillevens' wil ik ook aangeven 

dat ik er even tussenuit ben en deze blog even stil zet

en dat ik pas vanaf 25 oktober terug 

berichten zal posten op deze blog.

Herfst of najaar

 

(eigen foto - najaar 2018)

We leven nu in de herfst... 

Een bijzonder woord in het Nederlands : 

zes letters met maar één klinker. 

Volgens etymologen houdt het verband met het woord 'harvest', 

het Engelse woord voor oogst en oogsten. 

Ook in andere talen klinkt de connectie door met 'oogst'... 

de herfst als beste periode om te oogsten.

Maar herfst heeft vaak een andere bijklank 

en dat horen we duidelijker in dat andere woord 

voor het seizoen tussen de zomer en de winter : 

het najaar. 

Hier klinkt al een einde in, een na, 

een voorbijheid, een afgelopen zijn.

Zo ook in dit korte vers van dichter Bert Schierbeek.

de bomen staan te roesten

in de herfstwind

de boeren verbranden

de resten van de zomer

(uit de bloemlezing : De geur van ieder najaar. Herfstgedichten. Ingeleid door Hafid Bouaza, uitg. 521, Amsterdam, 2000, blz.32)

Alzheimer méér dan één dag op een jaar

 

De wereld Alzeimer Dag is 21 september en in het VRT journaal kwam dit item aanbod met een filmpje van een vrouw die haar jongdemente man begeleidt. Daarna een lang verhaal over hoe groot de maatschappelijke kost is van deze ziekte : 7 miljard euro per jaar, waarvan ongeveer 2,9 miljard door de mantelzorg en dit voor ongeveer 214.700 mensen met dementie.

Al die cijfers geven mij een dubbel gevoel: er is aandacht voor deze ontmenselijkende ziekte maar tegelijk wil men klagen dat die mensen zoveel kosten en niets bijbrengen aan de samenleving. Eerlijk is eerlijk: dat is niet met zoveel woorden gezegd, maar bij die  dagdagelijkse besparingstrom voelt het niet goed bij mij dat het accent bijna uitsluitend ligt op de kosten.

Daarbij komt dat de zieke zelf erbij zit en schijnbaar alles passief ondergaat. Jonge kunstenaars hebben evenwel getoond hoe muziek, dans en aanraking momenten van verbondenheid kan creëren tussen de persoon met alzheimer en de bezoeker of verzorgende.

Ook een indrukwekkend gedicht van Joke van Leeuwen, dat ik las op de Plintpoëziekalender van dit jaar op 22 september, helpt om toch even de persoon met dementie een stem te proberen geven.

Te leven en dat leven te vergeten

met zijn gedonderjaag en doe-maar-dik

voorgoed verstrikt geraakt in eigen ik

en toch weer kleren aan en toch weer eten.

En in het hoofd een weggedreven weten

en in de ogen die verdwaalde blik

van vaag verbazen, van onvaste schrik

om wie er op bezoek zijn, hoe die heten.

Zij die hun namen kennen schuiven aan

en zitten daar van levenslust te blaken.

De zinnen die op de repeatknop staan

proberen ze welwillend af te maken.

Een kus voordat ze weer naar buiten gaan.

Zo vluchtig even een bestaan aanraken.

Dat laatste woord is vaak dé sleutel tot contact : aanraking en dat komt zo mooi als uitsmijter in dit gedicht dat je kan lezen en herlezen en nog eens herlezen omdat er altijd andere perspectieflijnen zijn en andere lagen tussen en onder de woorden en zinnen.

Een belangrijke aanvulling en in zekere zin zelfs correctie op al die cijfers die alles én tegelijk niets zeggen over wat dementie is.