In deze week van de poëzie breng ik elke dag niet één, maar twee dichters onder de aandacht, waarbij de ene duidelijk zijn beïnvloeding door de andere toont én zo zijn waardering en bewondering tot uiting brengt.
De Nederlandse dichteres Ida Gerhardt (1905-1997) volgde een eigenzinnige weg binnen de literatuur. Ze was lerares klassieke talen en haar begeestering voor de klassieken spreekt uit heel haar oeuvre (inhoudelijk én naar vorm). Haar werk heeft vaak een metafysische en religieuze ondertoon én daarbij herkende ze zich ook in de wat oudere vertaler en dichter Martinus Nijhoff (1894-1953).
Zo schreef ze in haar bundel De slechtvalk (1966) over Nijhoff.
Er zijn veel verwijzingen doorheen dit gedicht. Het begint al met de titel 'Voor dag en dauw', die ook titel is van een cyclus van acht sonnetten die Nijhoff in 1936 opdroeg aan de filosoof Johan Huizinga, die kort daarvoor een cultuurfilosofisch werk had geschreven over zijn tijd (de jaren 30 van vorige eeuw) met als titel 'In de schaduwen van morgen'. Donkere tijden tussen pessimisme en hoop zoals ook het beeld dat Gerhardt uitwerkt over tussen maan en dageraad. Zij herkende zichzelf ook in het christelijke geloof zoals ook Nijhoff: de beeldspraak van de nacht van de dood die overgaat in een nieuwe dag vol ongerept licht. En de centrale apart gezette zin vinden we ook terug in de titel van een bloemlezing uit gedichten van Nijhoff Lees maar, er staat niet wat er staat (uitg. Bert Bakker, Ooievaarreeks 191/192).
VOOR DAG EN DAUW
In Memoriam M. Nijhoff
Wel elke ochtend ligt de dauw
over uw verzen, als dien dag
dat morgenlijk uw hand hen schiep.
De donkere wereld merkt het nauw,
maar wie niet tot de morgen sliep
leest tussen maan en dageraad
de bladzij die hij éénmaal zag
en sedert leest met de ogen dicht.
'Er staat geschreven wat er staat.'
En wat uw taal heeft aangeraakt,
thans is het aan uzelf verricht:
de dag, die uit de nacht ontwaakt,
de dauw, het ongerepte licht.
(Gerhardt, Ida, Verzamelde Gedichten, Uitg. Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 1985, blz. 436)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten