Turnhoutse boodschappen

Bij een bezoek aan Turnhout in de maand juli laatst 

zag ik al wandelend in de stad 

onder anderen deze 'boodschappen', 

de ene wat prozaïscher dan de andere...

(eigen foto's - de lijn en
elk zintuig)

 

Brussel aan de Zenne

 De Zenne stroomt door Brussel van zuid naar noord, van Anderlecht naar Schaarbeek, maar veel is er niet te zien van deze rivier.

Vanaf het Noordstation noordwaarts kan je nu het traject van de Zenne ontdekken als smal stadspark dat zich tussen de drukbebouwde wijk slingert. Geen water te zien, maar wel een 'spoor' van water tussen de huizenblokken in.

(Zennepark met onderaan centraal Gaucheret ruimte
en Noordstation - ©publicspace.brussels)

Enkele weken geleden ontdekte ik dit per toeval, in het voorbijgaan.

Op een hete middag was het er rustig in de eerste dagen van augustus. Bomen zorgen voor verkoeling en bankjes bieden kans om te rusten en andere mensen te ontmoeten. Kinderspeelhoeken in een autovrije omgeving nodigen uit tot onbezorgd spelen. En her en der een muur die drager is van veelkleurige street-art. 

(Street art in het Zennepark Schaarbeek - eigen foto)

Nabij het Noordstation werd nog een verloederd stukje Gaucheretstraat vrijgemaakt voor een ruimte met ontmoetingscentrum, sportaccomodatie en felgele constructies die de grijsheid van de buurt openbreken. Verdienstelijke pogingen om een stad meer leefbaar te maken. En een verrassende ontdekking die hoop biedt.

(Gaucheretruimte - eigen foto)

Ver(s)beeld - Insingel ziet Modigliani

 

De bedachtzame dichter Mark Insingel (1935-2024) schreef met wit en daartussenin een aantal versregels, sober in woordgebruik, zoekend om de kracht en betekenis van elk woord naar boven te halen. Zelfs in een vers naar aanleiding van een schilderij van Amadeo Modigliani  (1884-1920) is zijn zoeken spaarzaam, stil en suggestief, hoeveel leven de woorden ook oproepen. 

De vrouwelijke naakten van Modigliani veroorzaakten in zijn tijd veel ophef omdat hij zonder schroom de schaamstreek toonde op zijn doeken.

(Modigliani : Liggend naakt 1916 - ©wikipedia)

'LIGGEND NAAKT'

MODIGLIANI

Het vuur dat in de

ogen is verkoold

houdt alle spieren van

het naakt in brand.

Het duin verschroeit

van mieren in de nacht.

De blinde zee woelt in

de doem der golven.

(uit : Insingel, Mark, Het doel is wit. Verzamelde gedichten., Gent, Uitg. Poëziecentrum, 2017, blz. 41)

Langs gemene wegen in Watou - 6 -

 Nog tot eind augustus kan je het kunstenfestival bezoeken in Watou en een van de locaties is sedert jaar en dag de Douviehoeve, aan de rand van het dorp. Ook dit jaar zijn er een aantal indringende gedichten en installaties te zien.

Hier wil ik tot slot nog even blijven stilstaan bij een werk van Marjolijn Dijkman, een installatie met als titel : Between the Lines. De omvangrijke installatie is het resultaat van een intensief onderzoek naar klimaat, geschiedenis en muziek en kreeg als titel: Between the lines. Dijkman voert ons in deze geluids- en filminstallatie naar de zogenaamde 'Rode Zone' die werd gemarkeerd na Wereldoorlog I in Noord-Frankrijk. Deze rode zones waren zodanig verwoest en de grond was zodanig vergiftigd door gassen en zodanig onbruikbaar door de vele menselijke en dierlijke resten én onontplofte munitie, dat ze niet meer geschikt was voor bewoning of enige menselijke activiteit. 

(kaart met de rode zone van Verdun tot Lens - ©wikipedia)

Als oorlogscompensatie plantten Duitsland er sparrenbossen aan, helemaal gelijnde aanplantingen. Maar honderd jaar na de oorlog werden deze bossen aangevreten door een houtetende kever, de letterzetter (Ips typographus), wiens afbraakwerk je ziet aan de lijnenpatronen in de stammen van de aangevreten bomen. 

(boom met lijnen van 
de letterzetter kever gebruikt
in de installatie van Dijkman - eigen foto)

Heel omzichtig worden nu delen van het aangetaste bos gekapt en ontstaan er open zones en kansen op diversificatie van het bos.

Met heel deze achtergrond ging kunstenaar Marjolijn Dijkman aan de slag, wat resulteerde in de installatie met film en een bomenconstructie die dient als percussie instrument, nu te zien in een schuur in de Douviehoeve in Watou, geflankeerd door een gedicht van Charles Ducal.

De film in de installatie van Dijkman toont fragmenten die verspringen tussen verschillende tijdszones, nl. de verwoestingen tijdens Wereldoorlog I, de aanplantingen na de oorlog en de trage kap van aangetaste bomen in de laatste decade. 

Vóór het projectiescherm zie je een hele constructie met aangetaste boomstammen uit de rode zone, die door Dijkman worden gebruikt als slaginstrument. Met een ingenieus geautomatiseerd systeem worden de boomstammen aangeslagen en daarin klinken marsritmes verwijzend naar de oorlog, morsetekens verwijzend naar de communicatie tijdens de oorlog en geluiden die de kevers gebruiken om zich in de bomen te oriënteren.

(still uit de filmprojectie verwoest bos na WO I - eigen foto)

Je ziet een landschap aangevreten door de oorlog, de industrialisering van de bosbouw en de huidige klimaatcrisis. En het is op de koop toe nog mooi om te zien en boeiend om te horen. Hoe wetenschap, geschiedenis en kunst samenkomen en gemene wegen begaan. 

(overzichtsfoto van de installatie Between the lines
van Marjolijn Dijkman - eigen foto)

Langs gemene wegen in Watou - 5 -

 Nog tot 30 augustus kan je naar het kunstenfestival Watou dat dit jaar als thema meekreeg : langs gemene wegen. Wat hebben wij, mensen, gemeen met elkaar, met onze omgeving en de ruimere wereld? Kunstencollectief De ambulanten onderzoekt dit op een eigen manier op het kruispunt van kunst en zorg. Ze zetten langdurige projecten op in zorgvoorzieningen, vooral in de ouderenzorg, om te zoeken welke voorwerpen, herinneringen en kleine gebaren een bijzonder gevoel van 'thuis' kunnen dragen.

Tijdens deze festivalzomer zijn ze aanwezig in het festivalhuis en in het kasteel De Lovie. 

(festivalhuis Watou - eigen foto)

In De Lovie is de installatie Small Gestures of Care met o.a. borduur- en breiwerk samen gemaakt met bewoners van wzc Huize Sint-Monika (regio Brussel). Tijdens het samen borduren en breien ontstaan gesprekken en hier en daar wordt een uitspraak van een van de deelnemers opgeschreven en bevestigd aan een wollen draad.

Als mensen samen op weg gaan met aandacht voor elkaar kan er iets moois ontstaan... dat toont ons deze installatie. 

(Kasteel De Lovie - Small Gestures of Care detail - eigen foto)

Langs gemene wegen in Watou - 4 -

 Blobotone is een collectief dat bestaat uit geluidskunstenaar Frouke Wiarda, antropoloog Judith van der Elst en mediakunstenaar Guy van Belle. In 'the basement' van het kasteel De Lovie [waarom niet gewoon de kelder of benedenverdieping of een andere Nederlandstalige lokaalaanduiding??] hebben ze een heel bijzondere installatie opgebouwd met als titel Sonic Cheese x Atmospheric Terroir. Kaasmakers weten blijkbaar al heel lang dat muziek kan invloed hebben op de kaas. Blobotone onderzoekt op welke manier geluidsgolven het gedrag van bacteriën en gemeenschappen van microben beïnvloeden en dit door middel van kaas. Drie grote bollen kaas worden gerijpt met een bepaalde geluidsband op de achtergrond, terwijl in een aangrenzende ruimte een vierde bol zonder geluid als controle en referentie dient. Blobotone wil ons bewust laten luisteren naar atmosferische veranderingen en je ruikt hoe de verschillende bollen kaas anders reageren op deze impulsen. Zo wordt deze installatie een zintuigelijke verkenning van de relatie tussen mens en milieu. 

(Kasteel De Lovie The Basement - overzicht installatie Blobotone - ©Rozalie Hirs)

Daarbij is een reeks gedichten van Rozalie Hirs te lezen over allerlei facetten van het ambachtelijke maken van kaas.

Hierbij het laatste vers uit deze reeks:

EPILOOG #2 SMAAK

jullie noemen het smaak - voor ons is het spoor

een chemische herinnering - aan wat wij doen

met melk - tijd - lucht - zo draagt vet - het eiwit -

structureert het - zuren openen het -

wat jullie proeven is geen object maar een proces -

een landschap dat door jullie mond beweegt -

jullie vragen waar ben ik? wij antwoorden : hier -

voor zolang als het duurt

(Hirs, Rozalie,uit  Wezens van de kaas, in : Poëziekrant 2026, nr. 3, blz. 31)

Langs gemene wegen in Watou - 3 -

 De laatste jaren kreeg het kunstenfestival Watou een tweede plek, buiten het dorp, nl. het kasteeldomein De Lovie in Proven. Daar kan je op de begane grond van het kasteel het bewegingsarchief ontdekken van Motus Mori, een project van choreograaf Katja Heitmann en componist Sander van der Schaaf, met medewerking van een aantal performers. We hebben als mensen gemeen dat we ons bewegen en wat bewegingen zijn en kunnen betekenen is te ontdekken op een vrij indringende en directe manier. Een eerste ruimte nodigt je uit om te bewegen 'in opdracht' en al stappende geconcentreerd te blijven op je beweging. Bewegen is een doel op zich, geen middel om je te verplaatsen van A naar B of van de ene situatie naar de volgende omgeving. 

(Kasteel De Lovie - Motus Mori - eerste ruimte - eigen foto)

En na die belevenis kan je in de volgende ruimte ervaren hoe bewegende mensen indruk maken als je er maar oog voor hebt. 

(Kasteel De Lovie - ©website kunstenfestival Watou)

De derde aansluitende ruimte doet je dwalen tussen levensgrote projecties van o.a. personen die in de voorziening De Lovie wonen en werken en die de bezoeker aankijken en zonder woorden vragen 'wat beweegt je als mens?'. 

(Kasteel De Lovie - Motus Mori - derde ruimte - foto: Marc Deconinck)

Een ervaringsmoment dat door de verzen van dichter Carmien Michels nog versterkt wordt. Uit het heel lange gedicht Wat als ik iemand, dat je als afsluiter kan lezen na je dwaaltocht door het bewegingsarchief, hier een kort citaat...

WAT ALS IK IEMAND

(...)

Wat als ik iemand

kan vinden die mij dag en nacht wil spiegelen

zodat ik kan verifiëren of het klopt wat ze zeggen

dat mijn oogleden klapperen als ik eet

dat mijn wandel doet denken aan moeder eend

(...)

Langs gemene wegen in Watou - 2 -

 Wat hebben we gemeen als mensen onderweg in deze overgangstijden? Wat kan een dorp als Watou, helemaal perifeer in het Nederlandstalige gebied, een grensgeval ons 'leren'? 

Een triumviraat (Griet Dobbels -beeldend kunstenaar-, Lotte Dodion -dichter- en Cesar Janssens -theatermaker) waren getroffen door de schijnbare stilte van het dorp Watou. Ze wandelden met een groep mensen in stilte doorheen het landschap en deden een poging om de stilte te meten, te vangen en te behouden dank zij een stok met daarop een 'stiltevanger'. Met de opgenomen geluiden werd een geluidsinstallatie gemaakt met een 'gedichtenorgel' die je kan zien en beluisteren in de machinekamer van de vroegere brouwerij.

(Watou brouwerijsite - deel van de installatie met gedichtenorgel - eigen foto)

In de kelder van de brouwerijsite werden de stiltevangers in een visuele installatie verwerkt samen met videobeelden van tijdens de stiltewandeling. Het geluid van stilte leidde ook tot een nieuw gedicht van Lotte Dodion.

BOERENKOANS

Kan wind stilte verdraaien?

Hoe is het voor een graafmachine om rock bottom te raken?

Welk gemis zindert zingend in de rooilijn?

Kan een oogst zich mislukt voelen?

Gaat een plant ooit op zoek naar haar wortels?

Kan een voor achterom kijken?

Hoort een tractor de stem van zijn banden?

Laat klei zich kneden of vormt ze je handen?

Krijgt mais de krop in de keel?

Kan grond in verzet komen?

Kan een dag dromen?

Dit is de stilte van de ene boom die in de zoom

van het geoogste veld opschiet.

Ben jij die boom?

(Dodion, Lotte in Poëziekrant 2026, nr.3, blz. 16)

(Watou brouwerijsite - installatie met stiltevangers - eigen foto)

Langs gemene wegen in Watou - 1 -

 Na de vorige zomer zonder zomerfestival staat Watou weer op de kaart voor een festival waar beeldende kunsten, poëzie en het dorp zelf met zijn bewoners samen zoeken naar wat ze/we gemeen hebben. Nog tot eind augustus te bezoeken!

Via een aantal collectieven worden verschillende thema's aangesneden en de bezoeker wordt soms heel dringend en direct aangesproken en soms eerder via een zijweg. Ik kon het ene al meer waarderen dan het andere, maar de diversiteit aan benaderingen en thema's zoeken waar we samen op weg kunnen gaan. Klimaat, artificiële intelligentie, stilte en beweging, afbraak en (her)invulling van de publieke ruimte, de kansen en grenzen van de wetenschap...

Bij de start in het festivalhuis in Watou word je als bezoeker onmiddellijk met je neus bovenop de feiten gedrukt. Kan A.I. poëzie schrijven? Het collectief Ai Ai Poëzie brengt met Woutje een lichaamloze toepassing van Artificiële Intelligentie die getraind wordt met de gedichten die ooit werden gebracht in vorige kunstenfestivals. Mijn bezoek was nog in de eerste weken van de zomer en Woutje was nog niet voluit getraind. Op een scherm kan je als bezoeker drie van zijn gedichten lezen en bepalen of je het iets vindt of net niet. Een vignet kan je dan afdrukken met je instemming of ontstemming over Woutje. 

(festivalhuis Watou eigen foto)

In hetzelfde festivalhuis kan je dan op het eerste verdiep een hommage zien aan de vorig jaar overleden dichter Leonard Nolens (1947-2025) die je zelf nog even kan horen en waarvan drie gedichten prominent in die kamer hangen, samen met twee hommageverzen van respectievelijk Liesbeth D'Hoker en Maud Vanhauwaert. De emotionaliteit en de gelaagdheid die uit deze menselijke verzen spreken steekt schril af tegen de gekunstelde zinnen van Woutje. Voor mij kon Woutje niet bekoren, maar misschien moet hij meer trainen?? Maar gevoelig en gelaagd schrijven zal dat lukken??

(gedicht Leonard Nolens - festivalhuis Watou - eigen foto)

Dichtersaccolade - Krynicki omarmt Celan

De Poolse dichter Ryszard Krynicki (1943) beschrijft in dit verhalende vers hoe hij een van zijn lievelingsdichters, Paul Celan (1920-1970), 'ontmoet' op 3 mei 2004. De Pool is opgegroeid in een gezin dat zwaar geleden heeft onder Wereldoorlog II. Geboren in een nazi-werkkamp, na de oorlog teruggekeerd naar hun dorp dat ondertussen van Pools grondgebied werd tot deel van de Sovjet-Unie. Vader moest dienst doen in het Rode Leger en moeder en Ryszard werden gedeporteerd naar West-Polen (vroeger Duits gebied). Pas in 1947, toen Ryszard bijna vijf jaar was, werd de familie herenigd, maar moest leven onder het juk van het 'georganiseerde socialisme'. De vervreemding en ballingschap tekenden zijn schrijverschap en maakten hem gevoelig voor die andere dichter, die ook zwaar is getekend door Wereldoorlog II en ballingschap, Paul Celan.

Een van de bundels van Krynicki is getiteld : De onafhankelijken van het niets.

KEULEN, VER WEG

Landend in Keulen,

dat ik deze keer niet bezoek,

herhaal ik in gedachten het gedicht:

Köln, Am Hof.

Ik vertaalde het tijdens de staat van beleg.

Ik dacht dat 'Am Hof' de naam van een hotel was.

Ik kon dat niet nagaan.

Naar Keulen was ver

(en verder had ik geen paspoort).

Later pas, tijdens het corrigeren van

De onafhankelijken van het niets,

in een huis van vrienden bij Warschau,

hervond ik op een van hen geleend stadsplan

dat kleine straatje

aan de voet

van de overweldigende kathedraal.

Ooit bleef daar staan

Paul Celan,

dichter, banneling, Jood,

medemens.

(3 V 2004)

(uit: Krynicki, Ryszard, De nooit te helen wond van de waarheid. Honderd gedichten., Leuven, uitg. P, 2020, blz. 80 - vertaling door René Smeets)

Een strand van papier

 Heel dikwijls zijn dichters nog het meest verwonderd over het dichten zelf. Dan hebben gedichten het maken van gedichten tot thema. Er gebeurt iets met en in de dichter die hijzelf/zijzelf niet kan bevatten. Je zou hele bloemlezingen kunnen samenstellen met gedichten die cirkelen rond het geheim van de poëzie. 

Zo ook is dit zomerse gedicht van Bert Voeten (1918-1992) een ode aan het schrijven.

DE ZON OP MIJN HAND

Schrijvend met de zon op mijn hand

ademend tussen blote woorden

op de strandwei van het papier

zie ik een kind door de regels lopen,

zorgeloos, met ogen die alles

drinken tot op de bodem. Alles.

Als ik het roep bij mijn eigen naam

blijft het even tussen twee zinnen

wachten, kijkt mij verwachtend aan,

ledigt mij en laat mij achter:

dorstend boven een zee van taal.

(uit : Het broeien van de zomer. Zomergedichten. Ingeleid door Menno Wigman. Amsterdam, uitg. 521, 2001, blz. 35)

Zo kan je ook dit schilderij van de Rotterdamse artiest Jan Schaeffer (1923-2018) lezen met kinderen die 'alles drinken tot op de bodem', omdat ze helemaal opgaan in hun spel met zand en water.

(Jan Schaeffer : Spelende kinderen op het strand - na 2000 - ©Kunstveiling.be)

Zomerse tijden

 Warme zomerse dagen zijn niet altijd zo welkom en vooral de hittegolfdagen vormen een uitdaging voor het menselijke lichaam én voor de samenleving. Niet zo verwonderlijk dat er sommige mensen het niet zo hebben gemunt op de zomer en zeker op de (ondertussen niet meer zo exclusief) zuiderse temperaturen. 

(©RodeKruis)

Daarin staan ze niet alleen, wat blijkt uit een vers van de Nederlandse dichter Remco Campert (1929-2022). Hij plaatst er de koude die bewaart tegen de warmte die verwoest. Vele mensen die van ver of nabij bosbranden hebben meegemaakt of nog meemaken zullen dit wellicht beamen.

TEGEN DE ZOMER

Niets is vernielender dan de warmte.

De kou houdt in stand is statisch

de warmte beweegt met de vernieling mee

en wekt een valse schijn

van zon gezondheid zinvolle zonde.

De warmte vleit paait belooft

maakt stofgoud van stof

liefde van begeerte

poëzie van leugens.

Ik hou niet van de warmte

broedplaats van muggen en maden

poel van limonade en andere slopende dranken.

Schenk me liever klare

kou en koffie.

Destructie bevroren duidelijk zichtbaar

en aanvaardbaar.

Wie in de kou zit schept geen illusies

maar schept sneeuw vrij ongenaakbaar

in de menselijke

soms bovenmenselijke winter.

(uit : Camper, Remco, Dichter, uitg. de bezige bij, Amsterdam, 2015, blz. 211)

10e biënnale van de schilderkunst - in Machelen -

 De derde locatie van de biënnale van de schilderkunst in de Leiestreek is het Raveelmuseum in Machelen, dat zopas is heropend na een aantal werken aan het gebouw en het herinrichten van de vaste collectie.

Ook hier wil ik enkele kunstenaars en kunstwerken even van naderbij bekijken en zien hoe deze 'schilderkunst' begrijpen.

Er zijn meerdere werken te zien van de in 2013 overleden Amerikaanse beeldhouwer en schilder Richard Artschwager, waaronder een zelfportret uit 2009 met in de titel tussen haakjes de verduidelijking (?) Ghost. Het werk is gemaakt met houtskool en acrylverf. 

(Richard Artschwager : Self Portrait (Ghost) 2009 - foto: Marc Deconinck)

De Italiaanse Mariella Simoni werkt op monumentale houten panelen die op de grond liggen. Ze brengt pigmenten aan die vermengd zijn met olie en harsen, waardoor het werk na het maakproces nog blijft 'leven' omdat deze materialen blijven veranderen. Zo is 'tijd' een factor die mee vorm geeft aan een werk.

(Mariella Simoni : Senza titolo - 1990-1992 - eigen foto)

In deze drie berichten over de biënnale zijn slechts enkele werken getoond, dus om deze beter te kunnen kaderen is een bezoek aan deze drievoudige tentoonstelling aan te raden, nog mogelijk tot en met 18 oktober.

10e biënnale van de schilderkunst - in Deurle -

In een vorig bericht maakte ik al melding van de tiende editie van de biënnale van de schilderkunst in de Leiestreek. Nu wil ik enkele werken en kunstenaars van nader bekijken in het Museum Dhondt-Dhaenens in Deurle. 

Wat dicht blijft bij de klassieke opvatting over schilderkunst zijn de tentoongestelde werken van de Britse Lubaina Himid (1954), die deze zomer ook present is in de Biënnale van Venetië als vertegenwoordiger van Groot-Brittannië.

In Deurle zijn enkele werken op hout te zien. Enerzijds een reeks deuren met daarop Afrikaanse vrouwen die elk vanop haar eigen deur converseert met de andere vrouwen. Anderzijds is er een beperkte selectie van 4 uit een installatie uit 2023 met 64 dunne hoge plankjes die de titel 'Aunties' meekregen. Himid verwijst naar de individualiteit van elke mens, door elke plank anders te beschilderen. Ze wil met deze reeks de vele vrouwen eren die haar in minder of meerdere mate hebben beïnvloed als familielid, als toevallige gesprekspartner op de markt, als lerares of ... Deze niet-alledaagse dragers zorgen dat het begrip 'schilderkunst' opengebroken wordt.

(Lubaina Himid : uit de reeks Five Conversations 2019 - eigen foto)

(Lubaina Himid : uit de reeks Aunties 2023)

Een andere vrouw is de in Brazilië geboren Erika Verzutti (1971) die vooral actief is met sculptuur. Er zijn in Deurle zeven reliëfs te zien die werden gegoten in brons. Er werd telkens kleur in verwerkt zoals hieronder met haar werk 'Homopatia Mondrian'. De verf en de structuur van het reliëf verwijzen naar de werken van Piet Mondriaan.  Sculptuur die schilderkunstig wil zijn.

(Erika Verzutti : Homopatia Mondrian 2020 -eigen foto)

De Franse Carlotta Bailly-Borg (1984) gebruikt velerlei technieken in haar artistieke praktijk (tekenen, schilderen, keramiek, fresco...). Hier in Deurle is ze aanwezig met een reeks gezandstraalde glaspanelen met vloeibare lichamen erop. Dankzij het zonlicht worden de schaduwen die ze vormen nog een extra laag van het kunstwerk. Schilderen met glas en met licht...

(Carlotta Bailly-Borg : And hearts shut 2026- eigen foto)

 

(de schaduw van 'And hearts shut - Carlotta Bailly-Borg 2026 - eigen foto)

10e biënnale van de schilderkunst - in Deinze -

 Nog tot 18 oktober kan je in de Leiestreek de tiende editie ontdekken van de biënnale van de schilderkunst in drie musea. Nu gaan we in MUDEL (Museum van Deinze en de Leiestreek) van start voor onze ontdekkingstocht. 

Deze tiende versie wil uitdrukkelijk onderzoeken hoe het begrip schilderkunst kan uitgebreid worden, voorbij het bekende basisgegeven van 'schilderen op doek'. Er zijn nog vele 'klassieke' schilderwerken te zien op doek of op papier zoals Tinus Vermeersch of Enk De Kramer.

(Enk De Kramer : Untitled -werk op papier ca. 1990 - eigen foto)

(Tinus Vermeersch - op doek - eigen foto)

Maar andere artiesten blijven met doek en kleur werken, zoals Sebastian Kulbaka, maar het doek is met borduurwerk bewerkt en met was waarop hij dan tekent en schildert. Mooi is hoe het grote doek "The diver" rechtop staat en hoe je als toeschouwer heel dichtbij kunt kijken langs voor én langs achter het doek. Dan zie je beter hoe de artiest meerdere technieken door elkaar heen gebruikt. Is het een schilderij? Ja, in zekere zin. Is het een textielwerk? Ja, in zekere zin. 

(Sebastian Kulbaka Diver 2026 - eigen foto)

Tot slot in MUDEL wil ik nog één bekende artiest even erbij halen, ROA, die gekend is om zijn street-art met grote zwart-wit dieren. Hier heeft hij als blijvend merkteken ook een van de buitenmuren voorzien van zijn "Leie stilleven". Daarnaast zijn er in het museum enkele andere werken te zien, zoals je hieronder kan merken.

Zijn zijn werken schilderijen? Ja, maar ook tekeningen én de street-art werken door hun monumentaliteit worden het zelf ook in zekere zin 'monumenten'.

(tweemaal ROA - eigen foto)

 

Alle dagen feest in Sainte-Sévère

 In het zuiden van het departement Indre is er een dorpje dat bekend werd dank zij één film. Het dorp is Sainte-Sévère-sur-Indre en de film is Jour de fête van de Franse regisseur en acteur Jacques Tati (1907-1982).

(eigen foto)

Tijdens Wereldoorlog II heeft Tati een aantal maanden ondergedoken geleefd op een boerderij in de nabijheid van het dorpje Sainte-Sévère. Wanneer hij na de oorlog zijn eerste film draaide, dacht hij aan het landelijke dorp waar de tijd lijkt stil te staan. Of toch niet? Want tijdens het jaarlijkse dorpsfeest kunnen de inwoners voor het eerst kennismaken met onder meer een Amerikaanse film...

Dit dorp nu bezoeken is toch een soort trip 'back in time'. Het dorpsplein is behouden zoals het werd gefilmd door Tati in 1949.

(foto Marc Deconinck)

 Het oude gemeentehuis is nu ingericht als 'maison de jour de fête' rond de film. Maar toen ik er was, was deze tentoonstelling niet open. Je ziet hier dan ook slechts enkele algemene foto's. 

Een bezoekje vol nostalgie waarna je beter beseft hoe in zeventig jaar onze samenleving enorm is geëvolueerd.

(zicht op dorp Sainte-Sévèrine - foto Marc Deconinck)

En deze zomer, vanaf eind juli, wordt een Tati-retrospectief georganiseerd in een aantal Vlaamse Arthouse cinema's. Een mooie zomertip misschien?!

Zomerse zon

 In deze warme weken is lang liggen in de zon misschien niet de beste optie, maar genieten van het lange licht kunnen we allemaal wel. Over dit zomerse genieten een vers en een schilderij.

De Engelse schilder Henry Scott Tuke (1858-1929) is bekend als schilder van landschappen, al dan niet bevolkt met (voornamelijk) jonge mannen.

Hier uit 1921 zijn zonnebaders...

(H.S. Tuke : The Sunbathers 1921 - ©GalleryThane)

En daarbij als schilderij met woorden een vers van de Nederlandse dichter Hans Andreus (1926-1977) uit zijn eerste dichtbundel (1951) Muziek voor kijkdieren . Als je het gedicht luidop zegt zal je merken hoe de woorden als het ware pizzicato zingen, korte dansende ritmes die prikkelen, gedragen door het ritme van de i-klanken, afgewisseld met de lange aa-klank die languit ligt te liggen. 

LIGGEN IN DE ZON

Ik hoor het licht het zonlicht pizzicato

de warmte spreekt weer tegen mijn gezicht

ik lig weer dat gaat zo maar niet dat gaat zo

ik lig weer monomaan weer monodwaas van licht.

Ik lig languit lig in mijn huid te zingen

lig zacht te zingen antwoord op het licht

lig dwaas zo dwaas niet buiten mensen dingen

te zingen van het licht dat om en op mij ligt.

Ik lig hier duidelijk zeer zuidelijk lig zonder

te weten hoe of wat ik lig alleen maar stil

ik weet alleen het licht van wonder boven wonder

ik weet alleen maar alles wat ik weten wil.

(uit: Andreus, Hans, Verzamelde gedichten, uitg. Bert Bakker, Amsterdam, 1985, blz. 18)

Crozant - autoreflecties

 Bij het bezoek aan het schilderdorpje Croizant (dep. Creuse) waren op de parkingweide, bij het binnenrijden van het dorp, een veelvoud aan oldtimer-auto's te zien, allemaal mooi opgeblonken en keurig naast elkaar geparkeerd. Dat leverde enkele mooie reflecties op.

Crozant en de schilderswandeling

 Het dorpje Croizant (zie vorige bericht) zet volop in op toerisme en combineert een mooie streek met veel bossen en waterlopen met een vleugje geschiedenis. 

Boven de samenvloeiing van de Sédelle en de Creuse torent de ruïne van een groot middeleeuws kasteel. Het dorpje ligt iets hogerop en vanaf het kerkje vertrekt een wandeling die de toerist naar beneden voert, langs de Sédelle om dan terug omhoog te klimmen naar het dorp terug. Aan het startpunt kijk je ook over de ruïnes van de burcht. Langs dit parcours zijn enkele borden met afbeeldingen van schilderijen die artiesten van de zogenaamde 'school van Crozant' (maar er is nooit een echte school of beweging geweest) op die of die plek hebben geschilderd. 

Een korte wandeling van vier kilometer die natuur, geschiedenis en cultuur samenbrengt. 

Ik heb er alvast van genoten. Geniet maar mee...

(eigen foto's )

Croizant en de vallei van de schilders Hotel Lépinat

Helemaal in het noorden van het departement Creuse, een van de dunst bevolkte regio's van Frankijk, ligt het dorpje Croizant aan samenvloeiing van de Creuse en de Sédelle.  

Dank zij de society-dame George Sand (1804-1876) die woonde in Nohant (dep. Indre) , ca. 46 km. ten noorden van Crozant, maakten vele contemporaine artiesten kennis met de streek die zij beschreef in haar boeken en brieven als mooi en aantrekkelijk. Met een aantal van haar gasten bezocht ze de dorpjes Crozant en Fresselines langs de rivier de Creuse. Dank zij de spoorwegverbinding via het naburige dorpje Saint-Sebastien vonden vele schilders de weg naar deze dorpen om er 'en plein air' te schilderen. Dit buiten schilderen was "in" bij vele jonge schilders, mede onder invloed van de Britse schilder John Constable. 

Het plaatselijke hotel Lépinat werd de uitvalsbasis voor vele schilders en is nu omgevormd tot een klein museum met aandacht voor de vele, vaak minder bekende landschapschilders die vanuit Crozant rondtrokken met hun schildersezel.

 Hier enkele van de vele schilders die tussen pakweg 1840 en 1914 een deel van hun tijd doorbrachten in Crozant en er een deel van hun oeuvre realiseerden : Armand Guillaumin, Maurice Leloir, Alfred Smith, Fernand Maillaud, Anders Osterlind, Claude Monet,... Deze impressionisten en post-impressionisten worden in Crozant niet vergeten.

Tijdens mijn bezoek in mei 2026 stonden de werken van Fernand Maillaud (1862-1948) centraal. Naast de landschappen uit de streek zag ik ook een zicht op Brugge van deze artiest.

(een landschap van Fernand Maillaud - foto : Marc Deconinck)

Bij de andere tentoongestelde schilders hier een zicht op de rivier de Creuse door Paul Madeline ((1863-1920). 

(eigen foto - Paul Madeline)