donderdag 28 augustus 2025

Vier het verschil -Crip stories in Poperinge - 3 -

 Nog tot 21 september kan je de interessante tentoonstelling Crip Stories. Kunst nabij en over de grens. in het kasteeldomein De Lovie in Poperinge.
De 'kreupelen' vertellen hier hun verhalen, hun dromen en angsten, hun verwachtingen en ontgoochelingen, hun zoeken, slagen en falen. Iedere artiest heeft een eigen taal en eigen beelden en zo is deze expo een veelkleurige verzameling van verhalen.
Naast video's (bericht 24 aug.) en schilderijen (bericht 26 aug.) zie je ook installaties en assemblages, zoals bij het binnenkomen al in de centrale zaal van het kasteel.
(centraal een installatie van Barbara Massart
en op de achtergrond een schilderij van Géraldine Vink
eigen foto)



In de grote zaal op de eerste verdieping van het kasteel kan je rondwandelen tussen twaalf assemblages van Hendrik Heffinck, gemaakt uit recuperatiematerialen die de artiest her en der vindt.
(een assamblage van Hendrik Heffinck - eigen foto)


De kelder van het kasteel biedt dan plaats aan een kamervullende installatie van Jurgen Facon. Zijn droom is aanvaard te worden als artiest. De installatie in De Lovie kreeg van Facon de titel Bondage.
Hij verwijst naar verbinding en zijn wil om tot een dialoog te komen met de toeschouwers. En wat is er meer verbindend dan het tafelgebeuren??? Maar deze installatie laat je verwonderd achter omdat hij bij alles via teksten en opstellingen de kijker aanmoedigt om deel te worden van deze zoektocht naar verbondenheid.

(Jurgen Facon : Bondage -overzicht - eigen foto)

(Jurgen Facon : Bondage -detail- eigen foto)






dinsdag 26 augustus 2025

Vier het verschil - Crip stories in Poperinge - 2 -

 Nog tot 21 september kan je in Proven (deelgemeente van Poperinge) op het kasteeldomein De Lovie de bijzondere expo bezoeken "Crip Stories. Kunst nabij en over de grens". 
In het kasteel is er een ruim en gevarieerd aanbod te zien van verhalen van en door cripartiesten. Hier een zeer kleine greep uit de vele vaak boeiende, humoristische en ontroerende verhalen die je verbeeld ziet in deze tentoonstelling. 
Carlo Buyck heeft een atelier in Studio Borgerstein (Sint-Katelijne-Waver) waar hij onophoudelijk tekent en schildert. Hij verzamelt beelden in tijdschriften dan uitwerkt tot een schilderij. Carlo praat niet maar gaat in dialoog via zijn werk. 
(Carlo Buyck - eigen foto)



In hetzelfde atelier waar Carlo Buyck werkt, is ook Monica Laroche actief. Ze leest veel in meisjesbladen en wat ze leuk vindt, schrijft ze integraal over. Ze voegt er ook teksten aan toe over zichzelf. Zo schrijft ze gaandeweg aan zichzelf, zoals hieronder over verliefdheid.
(Monica Laroche : Verliefd - eigen foto)


Een ander buitenbeentje is de Franse beeldhouwer en schilder Francis Marshall, die opgeleid is tot houtbewerker en les gaf in de Ecole d'Art in Le Havre (1977-2014). Hier zie je een paar schilderijen van hem, kleine werken die in een grote, brede eenvoudige lijst zijn gevat. Op deze lijst schrijft hij dan poëtische titels en verzen. Een bevreemdende sfeer ademt uit zijn schilderijen, zeker door de combinatie van beeld, woord en formaat.
(Francis Marshall : College du Rosaire - eigen foto)





zondag 24 augustus 2025

Vier het verschil - Crip stories in Poperinge - 1 -

Tot 21 september kan je in en rond het kasteel De Lovie in Poperinge naar een bijzondere tentoonstelling: een samenwerking tussen vzw Wit.h en vzw De Lovie die een forum biedt aan kunst die in de loop van de voorbije decennia gelabeld werden onder meerdere namen zoals outsiderkunst, deviant art, art brut of soms naïeve kunst. 
"Crip is de trotse geuzennaam voor iedereen die afwijkt van het normale, het gepaste, het herkenbare. Het begrip staat voor een houding en niet voor een label." wordt gemeld op de website van de tentoonstelling. Het begrip crip heeft zijn wortels in het Engelse woord voor kreupel (cripple) en werd gebruikt als scheldwoord voor mensen met een beperking.
De titel van de expo "Crip Stories" zegt al dat het verhaal bij en in de kunstwerken belangrijk is. De ondertitel "Kunst nabij en over de grens" kan je letterlijk nemen, want De Lovie ligt in de Poperingse deelgemeente Proven, nabij de grens met Frankrijk, maar figuurlijk gaat het natuurlijk over de grenzen van wat 'normaal' is en wat niet. 
De blinde schrijver, vertaler en literatuurwetenschapper Piet Devos (1983-2024) schreef in 2023 "The Crip Song".  In de kapel kan je hem dit lied nog horen zingen. Hieruit de derde strofe :
"Vier jouw verschil
met je traagte en je zwaarte
langs de bochten in je gedachtegang
door de schaamte heen
naar zoekend samenspel
in pijn en plezier
van begeerlijk eigenlijvig zijn"

In de grappige video Comment ça va (2020)  met Wim Opbrouck en Johan Geenens zie je zo'n staaltje van zoekend samenspel.
(still uit video Comment ça va - eigen foto)


Een heel andere video toont een ander soort zoekend samenspel. Thomas Baert, textielkunstenaar met downsyndroom, heeft zijn vader verloren en hij maakte een mooie videofilm rond deze ingrijpende levenservaring samen met coscenarist Lukas Bossuyt. Na de dood in de hemel laat ons meekijken naar dit stukje autobiografie door de ogen van Thomas. Leuk, ontroerend, naïef,  ontwapenend, bemoedigend, warmmenselijk. Door de video via een klein oud TV-scherm te tonen wordt de bezoeker uitgenodigd even te gaan zitten om zich open te stellen voor dit intieme verhaal. 
(still uit "Na de dood in de hemel" - eigen foto)

Naast deze en andere video's en beeldende kunst zijn er verspreid over het kasteeldomein ook intrigerende geluidsfragmenten te horen. Een omweg zeker waard.


vrijdag 22 augustus 2025

Ver(s)beeld - Demets ziet Raveel

 


De verzen van Paul Demets zijn geen beschrijvende gedichten bij een schilderij, maar ze zoeken hoe de picturale poëzie van Roger Raveel een verbinding maken met de literaire poëzie van Demets. De bundel Het web van omtrek (uitg. Poëziecentrum, Gent, 2021) is in zeven afdelingen opgesplitst. Het vers hieronder bij het schilderij 'Op zoek naar de oorsprong' (1988) is het zevende en laatste vers in de zesde afdeling. De titel van die afdeling is "Veldwerk" en heeft een citaat mee van de Franse filosoof Maurice Merleau-Ponty : "Nu eens is er tussen mij en de gebeurtenissen een zekere speelruimte die mijn vrijheid intact laat zonder dat zij ophouden mij te raken. Dan weer, daarentegen, is de geleefde afstand tegelijk kort en te groot."
De speelruimte van schilder en dichter en nog zoveel meer...

(Roger Raveel : Op zoek naar de oorsprong , 1988)



7.

Boven het koren strijkt wind azuur de hoogte
in. Het land oefent afstand met de wilgen. Hier
is heimwee een hond in een straatje, de palen,
het wasgoed tussenin. Tijd is steeds op reis.

Hoe het dorp daar zo rustig bij blijft, de dood
sprekend een straat, asfalt in penseelstreken. En dat
je hand in één trek de ruimte schept, helder
als papier. Dat jij die vastneemt en streelt en bekijkt

als een ansichtkaart, zo beeld ik me in,
is een gedicht. Je handen, dansend, lezen mij
in de nerven de les. Ze beschrijven waar we nooit
aankomen, een plek zonder adres.

(uit: Demets, Paul, Het web van omtrek, uitg. Poëziecentrum, Gent, 2021, blz. 56)




woensdag 20 augustus 2025

In de sporen van Ed Hoornik - Mariëlle Matthe

 In een vorige post (11 augustus) kon je lezen 
hoe Surinx het bekende gedicht 
over "Hebben en zijn" van Ed Hoornik 'herschreef'.
Op een heel andere manier  
herschrijft Mariëlle Matthee dit gedicht. 
Je kan erin de ervaringen lezen 
van iemand die gevlucht is uit het Oosten 
en hoe deze vlucht voerde naar een samenleving 
die op heel andere waarden gestoeld blijkt. 
De vluchtervaringen, 
de drang naar leven met de geliefde in vrijheid 
en de poging om een nieuw alfabet te leren... 
Inhoudelijk dicht bij Hoornik, 
maar op een heel persoonlijke manier 
tot vers gesmeed.

(eigen foto)


ANDERMANSBELANG

tel de bielsen onder het mos. laat de rails langs
je levenslijn glijden. roest schuurt lot niet gelijk

blijf tellen. elke biels staat voor een goede daad
niet verricht. nee, ga niet zitten graven. laat het mos

adem diep in. weet je nog dat je onder het hek
glipte en met je oor op spoor het rinkelende buffet

in de nachttrein naar Wenen verwekte, je leraar Duits
volgde in toekomst door een ander bezet. splinters

haken in hartlijn vertakken langs aders. de grenzen
van jouw taal zijn de grenzen van jouw wereld. je houdt

niet van grenzen. wel van mensen. die mag je nu vergeten
laat alles maar los. het gaat nu enkel om efficiëntie

en resultaat. laat je niet afleiden door andermansbelang
bielsen zijn ladder naar. tel tot tien. en bij tien

(uit: Het Liegend Konijn, 2025/1 , blz. 139)

maandag 18 augustus 2025

De wereld als schouwtoneel of als slagveld?

(©uwkringding.be)
Door de dagelijkse beelden van oorlogstoestanden in Gaza, Oekraïne, Afrika... kunnen we niet vergeten dat we in westelijk Europa leven op een geprivilegieerde plek  zonder allesomvattend wapengeweld en zonder dagdagelijkse doodsdreigingen.
In het laatste nummer van Het Liegend Konijn (2025/1, blz. 182) is een gedicht gepubliceerd van dichter Erik Spinoy die de slagvelden van de grote wereld laat ineenvloeien in de slagvelden van de kleine mensenlevens. 
Roodkapje en de wolf loeren mee om de hoek.

OORLOG EN VREDE (1)

'Medemens : gelijke en spiegelbeeld.'
'Naaste : bemin haar als Uzelf.'
'Buurman : beter dan een verre vriend.'

V-- ziet U ongelovig aan.

De mens een wolf voor de mens.
De wolf een mens voor de wolf.
Weerwolf, medeweerwolf.

Eens vallen ze af : de fraaiste, liefste
smetteloos witst gekalkte maskers.

Onzalig zijn de argelozen.
Onzalig zijn de zuiveren van geest.

Zulke grote ogen, zulke scherpe tanden
zulke sterke harige poten in het bed

het huis dat U vertrouwd en veilig en
alleen het Uwe scheen.

Is pacifisme naïef? 
Is vertrouwen in de andere argeloos?
Wordt onze veiligheid gegarandeerd door 'wolvenmanieren'?
Wat is masker en wat niet als we het gelaat van de andere zien?





zaterdag 16 augustus 2025

Bij nacht en ontij In Flanders Fields

 Nog tot 4 januari 2026 is er een bijzondere extra reden om het Ieperse In Flanders Fields-museum over Wereldoorlog I te bezoeken. Over deze donkere vier jaren die onze wereld blijvend hebben hertekend geraken we niet uitgepraat. Oorlog op industriële schaal met alsmaar nieuwe technologische middelen blijft sedertdien een constante waarbij kleine mensen getraumatiseerd geraken en littekens meedragen over generaties heen.
Bepaalde aspecten van een oorlog zijn niet te bevatten tenzij we vragen aan artiesten om het onbevattelijke alsnog min of meer bevattelijk voor te stellen. Het IFF-museum heeft sedert 1999 een traditie uitgebouwd om kunstenaars een nieuw te creëren werk te laten maken als artist-in-residence. 
Nu is het kunstenaarskoppel Reniere&Depla te zien met een reeks van 45 schilderijen. Titel van deze expo is "Nightwalker". De artiesten wonen nu deels in Watou en deels in Buire-au-Bois (Frankrijk, departement Pas-de-Calais). Ze ontdekten dat ze deze plaatsen a.h.w. deelden met de Brits oorlogsdichter Ivor Gurney (1890-1937). Deze soldaat werd op 12 september 1917 gewond door gas en afgevoerd naar Engeland. Naast de lichamelijke klachten was Gurney heel zijn leven lang psychisch kwetsbaar zodat hij de laatste vijftien jaar van zijn leven verbleef in een psychiatrisch centrum.  Gurney was getalenteerde dichter en musicus maar zijn frontervaringen kon hij slechts stamelend uitschrijven, gefragmenteerd, gehakt. In nachtwandelingen vond hij vaak innerlijke rust.
Reniere&Depla zijn ook fervente nachtstappers die al deze verwantschappen met Gurney proberen uit te drukken in een reeks van 45 schilderijen, tentoongesteld als een soort panorama, maar een verbrokkeld overzicht zoals de poëzie van Gurney ook heel vaak heel versplinterd overkomt. Er is één vers van Gurney dat uitdrukkelijk gaat over een nachtwandelende soldaat in Buire-au-Bois, nl. Crickley Hill. Gurneys wandelingen maken herinneringen wakker aan zijn thuisstreek nabij Gloucester en de Severn vlakte en ook Crickley Hill. 
De schilderijen van Reniere&Depla in het IFF museum tonen een hele reeks nachtlandschappen die in hun vaagheid bij de toeschouwer veelsoortige associaties en herinneringen wakker maken. Dreiging en cocooning, stilte en gedonder, hoop en angst, verlorenheid en gevonden worden, 1917 en 2025...
(Reniere&Depla : Nightwalker - fragment -eigen foto)


Terwijl je rondkijkt hoor je op de achtergrond het gedicht "Crickley Hill" als lied gezongen door Wilfried Van den Brande met pianobegeleiding door Maciej Pikulski. 
Nu wij op onze planeet allemaal rondlopen als nachtwandelaars die in het donker zoeken naar een lichtpunt en houvast, biedt deze expo ons de gelegenheid om de zoektocht naar een meer menselijke samenleving verder te zetten en uit te diepen.

(Reniere&Depla Nightwalker - fragmenten - eigen foto's)