Al jaren lang ben ik geboeid door de kunst van de Russische schilder en leraar Vassily Kandinsky (1866-1944). Zijn goed gedocumenteerde overgang van figuratieve naar abstracte schilderkunst helpt kijken, maar toch zijn de werken van Kandinsky niet zo behapbaar. Dat was ook zijn doel, want hij wilde emoties opwekken en losmaken bij de toeschouwer. Hij wilde dat de bezoeker in een museum wat langer zou stilstaan bij zijn doeken om zich af te vragen wat hij ziet en om zich te laten aanspreken door kleur, vorm en 'klank' van het werk. Hij wilde dat elk schilderij van hem een soort van innerlijke resonantie zou veroorzaken bij de kijker. De term resonantie is een muzikale term en dat is gepast, want muziek en schilderkunst waren voor deze schilder twee kanten van eenzelfde medaille.
Onlangs zag ik een documentaire van Arte op NPO onder de titel : Muziek zien, de schilderkunst heruitvinden. Deze kan je op YouTube bekijken (54 minuten in een Franse of Duitse versie, zie hieronder de links).
Altijd benieuwd naar Kandinsky leerde ik wel meerdere aspecten van zijn werk beter te zien.
Een nieuw verband werd getoond tussen een werk uit 1909, de Studie voor Improvisatie 8 en het werk Geel-Rood-Blauw uit 1925.
 |
| (Kandinsky : Gelb Rot Blau 1925 - ©Wikiart) |
Het laatste werk is abstract spel van kleurvlakken en zwarte lijnen, te lezen van links naar rechts. Als we de kleurentheorie van Kandinsky erbij halen, zien we het felle geel dat een agressieve toon heeft (K. denkt aan trompetten). Dan is er het rood dat passie uitdrukt en voor K. aansluit bij de tuba, terwijl het blauw verwijst naar het spirituele. De donkere blauwen doen denken aan orgelmuziek, terwijl K. in het felle blauw een fluit hoort. De levensloop van een mens gaat voor K van wit naar zwart en ook die lijn kan je onderkennen in dit werk.
Maar voor mij was dan nieuw dat men in dit werk uit 1925 een abstracte herneming ziet van het werk uit 1909.
 |
| (Kandinsky : Studie voor Improvisatie 8 - 1909 - ©wikiart) |
In zijn reeks 'Improvisaties' wil K. zijn innerlijke emotionele en spirituele ervaringen uitbeelden met nog figuratieve elementen. De Studie voor Improvisatie 8 toont de uitdrijving van Adam en Eva uit het paradijs, met een engel die met een zwaard de toegang verspert. Centraal en links op het doek heeft geel de overhand, terwijl we uiterst rechts figuren kunnen herkennen met blauw bovenkleed en rode broek of rok. Zoals componisten thema's hernemen en uitdiepen in de loop der jaren, zo varieerde Kandinsky zijn vroegere werken.
Met deze link kan je de Franse versie van de documentaire (Kandinsky : voir la musique réinventer la peinture) integraal bekijken : https://www.youtube.com/watch?v=XroLDgMcnFo
Ontdek je deze documentaire liever in het Duits (Kandinsky, der Maler der Musik) , dan heb je deze link nodig : https://www.youtube.com/watch?v=AQuI2Fm0kIg
