donderdag 14 augustus 2025

Algoritmes

 De digitale wereld bepaalt meer dan ooit onze levens. We zeggen dan nogal gemakkelijk : de algoritmes bepalen ons leven.
Een eenvoudige uitleg over wat algoritmes zijn toont onderstaande video.


In ons dagelijks leven laten we veel over aan computers (smartphones, telefoons, tablets, PCs, ...) maar lukt het nog te leven zonder de algoritmes? In een gedicht vol humor stelt Luuk Gruwez zich een gelijkaardige vraag (verschenen in Het liegend konijn, 2025,/1, blz.66).

AANMANING

Dit is geen spam en mogen we hopen
dat u geen robot bent? Wij, van hogerhand,
 zijn na inspectie door onze experten
en de dubbelcheck van een ad-hoccommissie
helaas tot het besluit gekomen dat wij u

abusievelijk een van de twee entiteiten die wij
u hebben toegekend, de vrolijkheid
en de melancholie, boventallig hebben uitgekeerd
tijdens de verdeling van de karakteristieken
en convenanten van het ondermaanse.

Mocht u dit schrijven al eerder hebben ontvangen,
zelfs beantwoord, dan mag u het alsnog negeren.
Na tegenexpertise, vrolijkheid en melancholie
evenredig wikkend en wegend, alsook
alle varianten ervan, zowel de harde als de zachte,

moeten wij u thans op straffe van een dwangsom
en met excuus voor wat enkel onze omissie was
beleefd een partiële restitutie vragen.
Ook al faalt op dit punt nog steeds
jammerlijk en onbegrijpelijk de wet.

Wel laten wij u bij wijze van gunst de keuze.
Behoudt u de vrolijkheid of de melancholie?
De vrolijkheid doet kristallen glazen rinkelen,
die daarna soms in scherven vallen. Zij doet schuddebuiken,
kelen zuchten, jubelen. Zij bevochtigt genitaliën.

Alle begrip dus als u stelt: 'Edelachtbaren, laat u mij
maar de melancholie, la malinconia, ninfa gentile!
Van vette pret, meer dan van verdriet, stinkt de adem.
U had toch niet, al was het maar voor even,
gedacht dat daarmee valt te leven?'

De dichter overziet twee van de meest karakteristieke eigenschappen van zijn eigen dichterschap, humor en melancholie, tegen het licht van de digitale samenleving waarin ook gevoelens worden ingekapseld binnen algoritmes. 
Valt daarmee te leven???

woensdag 13 augustus 2025

Hoogzomer !!

 De zonnebloemen in de tuin
stralen het uit : het is zomer...,
meer nog : het is zomerste zomer!





1 augustus

maandag 11 augustus 2025

In de sporen van Ed Hoornik -Achilles Surinx

 In de klassieke kunstenopleidingen volgden de leerlingen een traject van interpretatio (vertalen; parafraseren) over imitatio (navolgen; imiteren) naar aemulatio (overtreffen). Dit klassiek romeinse schema werd herontdekt in de renaissance en werd gebruikt voor alle soorten opleidingen (schrijven; schilderen; beeldhouwen) tot begin 20ste eeuw. Maar zelfs grote meesters als Picasso of Van Gogh hernamen hun grote voorbeelden zoals Velasquez of Millet. 
Ook in de poëzie merken we dat. Een klassieker in de Nederlandstalige poëzie is een sonnet van Ed Hoornik (1910-1970) dat bij Achille M. Surinx (1941) tot een parafrasering heeft geleid. Hier kan je ze allebei lezen en zelf vergelijken. Eerst Hoornik.

OP SCHOOL STONDEN ZE...

Op school stonden ze op het bord geschreven,
het werkwoord hebben en het werkwoord zijn;
hiermee was tijd, was eeuwigheid gegeven,
de ene werkelijkheid, de andre schijn.

Hebben is niets. Is oorlog. Is niet leven.
Is van de wereld en haar goden zijn.
Zijn is, boven die dingen uitgeheven,
vervuld worden van goddelijke pijn.

Hebben is hard. Is lichaam. Is twee borsten.
Is naar de aarde hongeren en dorsten.
Is enkel zinnen, enkel botte plicht.

Zijn is de ziel, is luisteren, is wijken,
is kind worden en naar de sterren kijken,
en daarheen langzaam worden opgelicht.

(uit: van Herreweghen, Hubert en Spillebeen, Willy, Dingen die niet overgaan. Een bloemlezing poëzie uit Vlaanderen en Nederland 1945-1985. Uitg. Davidsfonds, Leuven, 1985, blz. 100)

(©Preach-it.nl)


Surinx alludeert heel duidelijk op het sonnet van Hoornik, maar zijn invulling van hebben en zijn klinken iets anders. Het hebben is hier het domein van de cijfers, het zijn het domein van de letters. Waar Hoornik het schoolbord gebruikt als aanzet tot zijn filosofisch getinte gedicht, vormt het bord bij Surinx de rode draad en roept allerlei schoolherinneringen op.

HET SCHOOLBORD

Hebben en zijn, ik hoorde pas
later hoe zij samen bestonden.
Cijfers en tekens wisten geen
raad met aarzeling en onbegrip.

Woorden kwamen en gingen.
Achter een grijs gordijn groeiden
verhalen vol haken en ogen.
Gedachten stonden te dikwijls stil.

Onbewogen droeg je eindeloze
sommen die me kwelden, maar
soms ook de wondere kleuren
van een meesterlijk landschap.

Als de wissers kwamen, werd
je kaal en dan door water zwart.
Alleen die zesentwintig mooie letters
bleven, zogezegd het alfabet.

(uit: Surinx, Achille M., Wat het voorstelt. Gedichten 1989-2017. Wevelgem, uitg.Aleph Press, 2017, blz. 54)

zaterdag 9 augustus 2025

Ver(s)beeld : Szymborska ziet Bruegel

 

De Poolse dichter en Nobelprijswinnaar Literatuur Wislawa Szymborska is een dame die héél goed kan kijken en haar kijkervaringen krijgen dan vaak een uitweg in een vers. Hier een vers over een schilderij van Pieter Bruegel dat behoort bij de collectie van de Gemäldegalerie Berlin. "De twee aapjes" zijn afgebeeld in een nis die uitkijkt op de haven van Antwerpen en is geschilderd in 1562.

(©Wikipedia)


De dichter is lekker dubbelzinnig...heeft ze het over haar examen en zijn de apen de ondervragende proffen of zijn het alleen gedachtenkronkels achteraf?? Aan de lezer dus...
Een gedicht voor deze vakantieperiode om vanop afstand het schoolgebeuren te bekijken!

TWEE APEN VAN BRUEGEL

In mijn droom zie ik me weer bij het eindexamen:
voor het raam zitten twee geketende apen,
achter het raam verglijdt de lucht
en kabbelt de zee.

Ik heb het over de geschiedenis van de mens.
Ik stamel en ik stuntel.

Een aap gaapt me aan, luistert ironisch toe,
de andere schijnt te sluimeren -
maar als na een vraag een stilte intreedt,
fluistert hij me het antwoord in
met een licht gerinkel van zijn ketting.
(uit: Szymborska, Wislawa, Bloemlezing, samengesteld door Jeannine Vereecken, uitg. Poëziecentrum, Gent, 2001, blz.61)

donderdag 7 augustus 2025

Gedateerd - zeven augustus

 


De natuur is altijd weer een vindplaats voor de dichter. 
Een stromende beek of rivier en een veel belovende zomerochtend
zijn twee zo'n thema's die dichters uitnodigen 
tot verzen over beloftevolle liefde en vruchtbaar leven.
De verliefde jonge Federico Garcia Lorca (1898-1936) 
verliest zich in zijn geboortedorp in het geluid 
van de voorbijstromende rivier de Genil. 


OCHTEND

     7 augustus 1918
     Fuente Vaqueros
     Granada
(Lorca - ©kostanieuws)


     Voor Fernando Marchesi

En het lied van het water
Duurt eeuwig.

Het is het innige sap
Dat de velden laat rijpen.
Het is bloed van dichters
Die hun zielen lieten
Verdwalen op de paadjes
Van de Natuur.

Wat een harmonieën vergiet het
Als het uit de rots opborrelt!
Met zijn zachte cadansen
Geeft het zich over aan de mensen.

De ochtend is helder.
Rook komt uit de schoorstenen
En die rokende armen
Tillen de nevel op.

Luister naar de ballades
Van het water op de populieren.
Vogels zonder vleugels
Verloren in het gras!

De zingende bomen
Knakken en verdrogen
En serene bergen
Worden vlaktes.
Maar het lied van het water
Duurt eeuwig.

(uit: Lorca, Federico Garcia, Verzamelde gedichten. Vertaald en toegelicht door Bart Vonck, met een nawoord van Hagar Peeters, Amsterdam, uitg. Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2009, blz. 27-28)

dinsdag 5 augustus 2025

In extase in Museum Parcum

 Nog tot en met 9 november kan je in Museum Parcum (Abdij van Park in Leuven) mee op zoektocht naar extase. Dit museum zoekt de verbinding tussen religie en beeldende kunsten. In de nu lopende tentoonstelling wordt een brug gelegd tussen de vele mystiek bewogen vrouwen die in onze contreien leefden in de 12e-14e eeuw en hoe mensen van de 21ste eeuw zoeken naar trance en extase.
De titel van de expo maakt al deze brug : ecstacy (XTC) als hedendaagse veel gebruikte bewustzijnsveranderende drug enerzijds en het middelnederlandse  orewoet dat zoiets betekent als geestelijke gloed, drift, extatisch verlangen. Ons woord woede is daaraan verwant. We kennen bijvoorbeeld de uitdrukking 'buiten zichzelf van woede'.
Ecstacy verwijst natuurlijk naar extase, een bewustzijnstoestand waarbij men a.h.w. buiten zichzelf treedt.
(video van Tianzhuo Chen - eigen foto)


Hiermee zijn alle ingrediënten aangegeven voor deze overzichtelijke tentoonstelling op het snijvlak van religie, geschiedenis en hedendaagse kunst. Schilderijen, sculpturen, installaties en video's vertellen dit dubbelverhaal over vroeger en nu, maar vooral over de constante drang van mensen om zichzelf te verliezen in een groter geheel. Het middeleeuwse allesverterende Godsverlangen is vervangen door een hedendaagse hang naar een zichzelf verliezen in een roes (danstrance, runners high, versmelting met natuur, etc.). De expo toont ook dat al deze ervaringen heel individueel bepaald zijn. De middeleeuwse vrouwen zochten naar eenheid met Christus (medeleven en medelijden) wat vaak uitmondde in extatische ervaringen, terwijl de hedendaagse mens zelf probeert een trance op te wekken. 
(links Lutgardis wisselt haar hart uit met Christus
en vooraan zweeft de heilige Christina- eigen foto)


Van alle tijden blijkt het te zijn 
dat mensen zoeken hun eigen grenzen te overstijgen. 
Deze expo biedt een boeiende blik 
op dit existentiële verlangen 
om buiten zichzelf te treden.

zondag 3 augustus 2025

Museum MORE - expo POP MODELS -2-

 Het museum voor modern realisme in Gorssel heeft nog tot 28/09 de tentoonstelling Pop Models over Europese Pop Art waarbij de plaats van de vrouw daarin wordt onderzocht.
In een vorig bericht kon je hier al over lezen.
Hier nog een nadere verkenning. De Europese Pop Art beweging sloot meer aan bij de Europese kunstgeschiedenis met allerlei visuele verwijzingen naar de kunstcanon. Daartoe werd er ook vaak gebruik gemaakt van collagetechnieken, in de lijn van de dadaïsten. 
Hier eerst een collage van de Schot Eduardo Paolozzi  (1924-2005) die een drieluik maakte met als dragend beeld schilderijen uit de 15e en 16e eeuw. Hieronder zie je het centrale paneel van een werk dat de titel meekreeg Renaissance (triptich)
(eigen foto)



De Belgische Evelyne Axell maakte in 1970 een collage die in de titel verwijst naar "mei 68" van twee jaar daarvoor. De figuren die we zien verwijzen uitdrukkelijk naar de toen heersende popcultuur met sitt-ins, het Afrokapsel van Angela Davis e.d. maar knipogen ook naar o.a. 'Dejeuner sur l'herbe' van Manet en 'Het vlot van Medusa' van Géricault. Deze collage baadt ook in een feministische sfeer.

(Evelyne Axell : Le joli mois de mai -eigen foto)

Deze expo biedt een boeiend verhaal met mooie werken en heeft oog voor de ambiguïteit die er toen uitging van deze pop art.